Hakata

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Hakata – potoczna nazwa niemieckiej organizacji nacjonalistycznej Deutscher Ostmarkenverein (Niemiecki Związek Marchii Wschodniej), założonej w Poznaniu, 3 listopada 1894. Nazwa wzięła się od pierwszych liter nazwisk założycieli: Ferdynanda von Hansemanna (1861-1900), Hermanna Kennemanna (1815-1910), Henryka von Tiedemanna (1840-1922), często w polskiej literaturze pisana jako H-K-T, H.K.T. lub po prostu Hakata. W 1896 Hakata przeniosła swą siedzibę do Berlina.

Cele związku[edytuj | edytuj kod]

Podstawowym i nieartykułowanym nigdy wprost celem Hakaty była ostateczna germanizacja ziem polskich w zaborze pruskim. W praktyce działalność Hakaty skupiała się na sześciu podstawowych zadaniach:

  • likwidacja literatury i prasy polskiej;
  • zachęcaniu Niemców do wykupowania nieruchomości i przedsiębiorstw od Polaków;
  • sprowadzaniu do Wielkopolski Niemców do wszystkich dziedzin gospodarki, usług oraz wolnych zawodów;
  • wzmacnianiu niemieckiej klasy średniej w miastach Wielkopolski;
  • organizowaniu niemieckich patriotycznych zebrań i zgromadzeń;
  • wprowadzenie szkoły niemieckiej.

Członkowie Hakaty[edytuj | edytuj kod]

Przywódcy Hakaty wywodzili się ze środowiska junkrów pruskich oraz posiadaczy ziemskich. Oprócz nich do Hakaty należeli także kapitaliści, urzędnicy, nauczyciele, duchowni ewangeliccy, a także (w mniejszym stopniu) kupcy, rzemieślnicy i inni tzw. drobnomieszczanie. Bardzo rzadko natomiast wstępowali do Hakaty niemieccy chłopi. Hakata skupiała w swoich szeregach procentowo[1]:

  • 26,6% ludności cywilnej w tym członków administracji niemieckiej
  • 17,6% rzemieślników
  • 15,7% przedsiębiorców
  • 14,0% nauczycieli
  • 10,7% posiadaczy ziemskich
  • 6,5% inne profesje
  • 4,2% duchownych
  • 2,7% oficerów wojska
  • 1,3% ludzie bez zawodu
  • 0,7% najemców

Hakata uprawiała antypolską i nacechowaną antypolonizmem propagandę (czasopismo „Die Ostmark”), inicjowała i popierała zarządzenia antypolskie rządu pruskiego, współdziałała w polityce rugowania ludności polskiej z ziemi, zwalczała język polski w szkołach, w sądzie i urzędach. Domagała się np. likwidacji prasy polskiej lub obowiązkowego zamieszczania tłumaczeń zawartych tam artykułów na język niemiecki. W krótkim czasie udało jej się uzyskać pozycję ekspercką w sprawach wschodnich, przygotowywane przez nią serwisy informacyjne docierały do sporej części niemieckich gazet. Hakata stała się wpływowym, znajdującym żywy oddźwięk wśród niemieckich elit politycznym lobby, prowadzącym kampanie prasowe, organizującym masowe naciski na różne szczeble władzy, formułującym postulaty dotyczące kierunku prowadzonej wobec Polaków polityki i uchwalanych przeciw nim praw[2].

Przesłaniem ideowym Hakaty był slogan:

„Stoicie naprzeciw najgroźniejszego, najbardziej fanatycznego wroga dla niemieckiej egzystencji, niemieckiego honoru oraz niemieckiej reputacji na całym świecie: wobec Polaków”.

W 1901 roku Hakata liczyła ponad 21 tys. członków, a w 1914 - ponad 54 tys. Po 1918 działała na terenie Republiki Weimarskiej. Po objęciu władzy w Niemczech przez NSDAP większość jej członków przeszła w 1933 do utworzonej przez NSDAP organizacji o podobnym profilu działalności – Bund Deutscher Osten (pol. Związek Niemiecki Wschód). Hakata została formalnie rozwiązana przez władze III Rzeszy w 1934.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

W latach 1939-1945 okupacyjne władze narzuciły w Poznaniu nazwy ulic, upamiętniające założycieli organizacji: Hansemannstrasse (ulicy Płowieckiej), Kennemannstrasse (ulicy Podkomorskiej) i Tiedemannstrasse (ulicy Podstolińskiej)[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Geoff Eley (1990). „Reshaping the German Right: Radical Nationalism and Political Change After Bismarck”, University of Michigan Press. s. 58–67. ​ISBN 0-472-08132-2​.
  2. 120 lat temu powołano antypolską Hakatę
  3. Antoni Gąsiorowski, Nazwy poznańskich ulic. Przemiany i trwanie: wieki XIV-XX, w: Kronika Miasta Poznania, nr 3-4/1984, s.44, ISSN 0137-3552