Hardun

Hardun
	Laudakia stellio
	(Linnaeus, 1758)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	gady
Rząd	łuskonośne
Rodzina	agamowate
Podrodzina	Agaminae
Rodzaj	Laudakia
Gatunek	hardun
Synonimy
	Lacerta stellio Linnaeus, 1758; Cordylus stellio — Meyer, 1795; Agama stellio — Boulenger, 1885; Stellio stellio — Kasparek, 1990; Placoderma stellio — Kasapidis et al., 1996; Stellagama stellio — Baig et al., 2012;
	Lacerta stellio Linnaeus, 1758; Cordylus stellio — Meyer, 1795; Agama stellio — Boulenger, 1885; Stellio stellio — Kasparek, 1990; Placoderma stellio — Kasapidis et al., 1996; Stellagama stellio — Baig et al., 2012;
Podgatunki
	L. s. daani (Beutler & Frör, 1980); L. s. stellio (Linnaeus, 1758);
	L. s. daani (Beutler & Frör, 1980); L. s. stellio (Linnaeus, 1758);
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Hasło w Wikisłowniku

Ten artykuł od 2011-09 wymaga zweryfikowania podanych informacji.

Należy podać wiarygodne źródła w formie przypisów bibliograficznych.
Część lub nawet wszystkie informacje w artykule mogą być nieprawdziwe. Jako pozbawione źródeł mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Sprawdź w źródłach: Google Books • Google Scholar • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu.

Hardun^[5] (Laudakia stellio) – gatunek jaszczurki z podrodziny Agaminae w rodzinie agamowatych (Agamidae)^[2]. Występuje w Grecji i na Bliskim Wschodzie.

Opis

Ma ciało mocnej budowy, spłaszczone, o długości do 40 cm. Grzbiet ma pokryty ostrymi łuskami. Ubarwienie jest indywidualną cechą każdego osobnika, może zmieniać się pod wpływem temperatury i nastroju zwierzęcia. Grzbiet czarny, czerwony, żółty, z kilkoma poprzecznymi pręgami. Brzuch żółty. Długi, paskowany ogon. Głowa płaska i szeroka, z dużymi otworami usznymi.

Występowanie

W Europie występuje wyłącznie w Grecji – m.in. na wyspie Korfu, Półwyspie Chalcydyckim, Cykladach i Dodekanezie. Uważa się, że populacja kontynentalna została introdukowana w czasach antycznych; również populacje z niektórych greckich wysp (Korfu, Cyklady) pochodzą z introdukcji^[4]. Gatunek żyje także na terenie Bliskiego Wschodu (Turcja, Syria, Liban^[4]^[6], według niektórych autorów także północna Jordania^[4] i północny Irak^[6]). Dwa taksony uznawane dawniej za podgatunki harduna mają obecnie status odrębnych gatunków: Laudakia cypriaca z Cypru oraz Laudakia vulgaris zamieszkujący Egipt, Izrael, Jordanię, Arabię Saudyjską i Syrię^[4]^[6].

Hardun żyje zarówno na nizinach, jak i w górach, na dobrze nasłonecznionych terenach. Często żyje na skalistym terenie, w pobliżu wody.

Zachowanie

Prowadzi dzienny, lądowy tryb życia. Żyje w dużych koloniach pod przywództwem dominującego samca. W czasie chłodniejszych miesięcy (od października do kwietnia) hibernuje. Prowadzi terytorialny tryb życia, każde stado broni swego terytorium przed intruzami.

Odżywianie

Harduny są wszystkożerne, żywią się owadami, dżdżownicami, ptasimi jajami i pisklętami, a także małymi myszami i jaszczurkami. Zjadają także liście, kwiaty i pączki.

Rozród

Samica harduna składa zwykle do 10 jaj między majem a lipcem. Po 52–53 dniach wykluwają się młode, których wielkość wynosi około 3,5 cm. W korzystnych warunkach jaszczurka może mieć 2–3 mioty w roku.

Przypisy

↑ C. Linnaeus: Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. 10. T. 1. Holmiae: Impensis Direct. Laurentii Salvii, 1758, s. 202. (łac.).
1 2 3 4 5 P. Uetz & J. Hallermann, Laudakia stellio, [w:] The Reptile Database [online] [dostęp 2025-07-25] (ang.).
↑ K.J. Baig, P. Wagner, N.B. Ananjeva & W. Bohme. A morphology-based taxonomic revision of Laudakia Gray, 1845 (Squamata: Agamidae). „Vertebrate Zoology”. 62 (2), s. 222, 2012. (ang.).
1 2 3 4 5 V.V. Spaneli V.V., Laudakia stellio, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2024, wersja 2025-1 [dostęp 2025-07-25] (ang.).
↑ Włodzimierz Juszczyk: Gady i płazy. Wyd. 2. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1986, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0464-2.
1 2 3 R.R. Midtgaard R.R., Genus Laudakia, [w:] RepFocus – A Survey of the Reptiles of the World [online] [dostęp 2025-07-25] (ang.).

[Linnaeus-1] C. Linnaeus: Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. 10. T. 1. Holmiae: Impensis Direct. Laurentii Salvii, 1758, s. 202. (łac.).

[rd-2] 1 2 3 4 5 P. Uetz & J. Hallermann, Laudakia stellio, [w:] The Reptile Database [online] [dostęp 2025-07-25] (ang.).

[Baig&inni-3] K.J. Baig, P. Wagner, N.B. Ananjeva & W. Bohme. A morphology-based taxonomic revision of Laudakia Gray, 1845 (Squamata: Agamidae). „Vertebrate Zoology”. 62 (2), s. 222, 2012. (ang.).

[iucn-4] 1 2 3 4 5 V.V. Spaneli V.V., Laudakia stellio, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2024, wersja 2025-1 [dostęp 2025-07-25] (ang.).

[Juszczyk-5] Włodzimierz Juszczyk: Gady i płazy. Wyd. 2. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1986, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0464-2.

[repfocus-6] 1 2 3 R.R. Midtgaard R.R., Genus Laudakia, [w:] RepFocus – A Survey of the Reptiles of the World [online] [dostęp 2025-07-25] (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]