Heloderma arizońska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Heloderma arizońska
Heloderma suspectum[1]
Cope, 1869
Heloderma arizońska
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada gady
Rząd łuskoskóre
Rodzina helodermowate
Rodzaj Heloderma
Gatunek heloderma arizońska
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 NT pl.svg

Heloderma arizońska[3], gila[3] (Heloderma suspectum) – gatunek jadowitej jaszczurki z rodziny heloderm[1]. Zamieszkuje tereny Stanów Zjednoczonych i Meksyku[3]. W ślinie Helodermy arizońskiej wykryto eksenatyd, substancję która następnie stała się prekursorem leków inkretynowych i znalazła zastosowanie w lecznictwie, jako lek stosowany w terapii cukrzycy[4].

Systematyka[edytuj]

Gatunek obejmuje dwa podgatunki[1]:

  • Heloderma suspectum cinctum
  • Heloderma suspectum suspectum

Budowa ciała[edytuj]

Ciało helodermy arizońskiej osiąga długość do 50 cm. Ogon gada jest krótszy od reszty ciała. Grzbiet wybarwiony jest na ciemnobrązowo i jest pokryty różowymi, nieregularnymi plamami. Tworzą one szerokie, poprzeczne pasy, które w sposób szczególny uwidaczniają się na ogonie[3].

Tryb życia[edytuj]

Wiedzie zasadniczo naziemny tryb życia, lecz czasem może się wspinać na roślinność w poszukiwaniu pożywienia[2]. Samotnik, aktywna w nocy, mięsożerna.

W okresie lęgowym samica składa około 15 jaj osłoniętych cienkimi otoczkami. Jaja, o wielkości zbliżonej do jaj kurzych, lokowane są w jamach w wilgotnej ziemi. Rozwój trwa około jednego miesiąca[3].

Siedlisko[edytuj]

Heloderma arizońska rzadko jest spotykane na obszarach rolniczych. Na obszarach amerykańskich pustyń Mojave i Sonora heloderma arizońska zasiedla tereny położone na wysokości od poziomu morza (Sonora) do 30 m.n.p.m. (Arizona), 1180 do 1950 m. n.m.m. (Nowy Meksyk) oraz do 1545 m.n.p.m. (w rejonie dolnych części stoków górskich i nadbrzeży w południowej Arizonie). Siedliska pokryte są trawiastą, pustynną roślinnością, a na terenie pustyni Sonora także krzewami ciernistymi. Drzewostan dębowy lub sosnowy. Ostoję znajdują pod gęstymi krzewami, pod skałami albo w norach nowików. Helodermy mieszkające w Arizonie spędzają większość czasu (ok. 98%) pod osłoną, zaś w Utah 95% czasu pod ziemią[2].

Zasięg geograficzny[edytuj]

Północno-zachodni Meksyk i południowo-zachodnie USA z głównymi zakresami w Arizonie i Sonorze: od południowo-zachodnich części stanu Utah, przez południową Nevadę, południową Arizonię, południowo-zachodni Nowy Meksyk po stan Sinaloa w Meksyku[2].

Przypisy

  1. a b c Heloderma suspectum, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d Heloderma suspectum. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c d e Włodzimierz Juszczyk: Mały słownik zoologiczny: gady i płazy. Warszawa: Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”, 1986, s. 319. ISBN 83-214-0464-2.
  4. Ivan Koludarov, Timothy N. W. Jackson, Kartik Sunagar, Amanda Nouwens, Iwan Hendrikx, Bryan G. Fry. Fossilized Venom: The Unusually Conserved Venom Profiles of Heloderma Species (Beaded Lizards and Gila Monsters). „Toxins”. 6, s. 3582-3595, 2014. DOI: doi:10.3390/toxins6123582. ISSN 2072-6651 (ang.).