Igrzyska herajskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Rzeźba przedstawiająca biegaczkę w charakterystycznym chitonie, najprawdopodobniej rzymska kopia rzeźby greckiej z ok. 460 roku p.n.e.
Statuetka biegnącej lub tańczącej dziewczyny w charakterystycznym chitonie, ok. 520–500 p.n.e.

Igrzyska herajskie także heraje – starożytne igrzyska dla kobiet odbywające się w Olimpii w cyklu czteroletnim ku czci bogini Hery.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Igrzyska herajskie odbywały się co cztery lata ku czci bogini Hery w Olimpii i przeznaczone były wyłącznie dla kobiet[1]. Najprawdopodobniej miały charakter panhelleński, choć nie jest to potwierdzone, i prawdopodobnie odbywały się tuż przed igrzyskami olimpijskimi dla mężczyzn[1]. Zaczęto je organizować prawdopodobnie w VI w. p.n.e.[2]

Wiedza o herajach pochodzi głównie z opisu greckiego geografa Pauzaniasza (II w. n.e.)[1][a].

Według mitu igrzyska herajskie założyła Hippodameja, żona Pelopsa[1]. Hippodameja zebrała „Szesnaście Kobiet” i zorganizowała zawody ku czci Hery z wdzięczności za małżeństwo z Pelopsem[4].

Pauzaniasz pisał, że „Szesnaście Kobiet” było politycznie zaangażowanych – było to 16 najstarszych i najbardziej szlachetnych kobiet z 16 miast Elisu, które działały na rzecz pokoju między Pisą a Elisem[4] w grupie powołanej na mocy porozumienia między Pisą a Elisem w ok. 580 roku p.n.e.[5] „Szesnaście Kobiet” zajęło się później organizacją igrzysk herajskich i tkaniem peplosu dla Hery[5].

Według Pauzaniasza podczas igrzysk dziewczęta rywalizowały w jednej konkurencji – biegu na dystansie niepełnego stadionu (160,22 m)[6][b] – 5/6 pełnej długości stadionu[1]. Zawody organizowano dla trzech grup wiekowych[1], dla dziewczynek i dziewcząt w wieku od 6 do 18 lat[4].

W przeciwieństwie do mężczyzn, którzy rywalizowali nago, dziewczęta biegały w krótkich chitonach, odsłaniających prawe ramię i pierś[1]. Serwint (1993) zinterpretowała ten strój jako exomis – rodzaj męskiej tuniki, a igrzyska kobiece jako rytuał inicjacji przedślubnej[7][8].

Zwyciężczynie, podobnie jak zwycięzcy igrzysk olimpijskich, otrzymywały wieniec oliwny i część wołu ofiarowanego patronce igrzysk[1]. Pauzaniasz pisze, że miały również prawo do wystawiania swojego „wizerunku” (ikones) w Altisie[3]. Mogły być to zatem portrety lub posągi z plakietkami z ich imieniem[3]. Wizerunki te były prezentowane w świątyni Hery – do dziś zachowały się nisze, w których je wystawiono[1].

Pauzaniasz podaje, że jedną z pierwszych zwyciężczyń była Chloris, córka Amfiona z Teb[9]. Przy założeniu, że heraje były igrzyskami panhelleńskimi, niektórzy badacze sugerują, że igrzyska były wygrywane głównie przez dziewczęta ze Sparty[8].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Zob. Pauzaniasz, Wędrówka po Helladzie V 16,2–8[3].
  2. Chrystal (2017) podaje, że dystans wynosił 158 m[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i Scanlon 2004 ↓.
  2. Harper 2019 ↓, s. 2.
  3. a b c Kyle 2014 ↓, s. 212.
  4. a b c d Chrystal 2017 ↓, s. 89–90.
  5. a b Scanlon 2014 ↓, s. 128.
  6. Zawadka 2011 ↓.
  7. Serwint 1993 ↓.
  8. a b Kyle 2014 ↓, s. 213.
  9. Scanlon 2014 ↓, s. 124.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]