Ilulissat (fiord)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Fiord lodowy Ilulissata
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Greenland-Ilulissat-39.jpg
Kraj  Dania
Typ przyrodnicze
Spełniane kryterium VII, VIII
Numer ref. 1149
Regionb Europa i Ameryka Północna
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 2004
na 28. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO
Położenie na mapie Grenlandii
Mapa lokalizacyjna Grenlandii
Fiord lodowy Ilulissat
Fiord lodowy Ilulissat
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Fiord lodowy Ilulissat
Fiord lodowy Ilulissat
Ziemia 69°10′20,9″N 50°32′14,3″W/69,172472 -50,537306

Ilulissatfiord na zachodnim wybrzeżu Grenlandii, w 2004 roku wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO[1].

Fiord i lodowiec[edytuj]

Fiord, nazwany od położonego w pobliżu miasta Ilulissat, leży 250 km za kołem podbiegunowym północnym na zachodnim wybrzeżu Grenlandii. Rozciąga się na długości ok. 40 km, a jego szerokość sięga 7 km. U jego nasady znajduje się lodowiec Sermeq Kujalleq, jeden z najaktywniejszych na świecie. Przemieszcza się z prędkością ok. 19 m dziennie[1], co odpowiada 35 km³ lodu rocznie. Stanowi to ok. 10% wszystkich gór lodowych powstających rocznie na Grenlandii[1].

Z powodu dużej aktywności lodowca fiord pokryty jest w całości lodem i górami lodowymi. Latem od lodowca odrywają się ogromne bloki lodu o rozmiarach mogących dochodzić do kilkuset metrów (z czego niewielki ułamek znajduje się nad powierzchnią wody). Po pewnym czasie docierają one do morza.

U wylotu fiordu znajduje się podwodne wypiętrzenie, na którym zatrzymują się większe góry lodowe, w wyniku czego zbiera się w tym miejscu duża ilość lodu.

Zmiany w ostatnich latach[edytuj]

O ile w latach 1950-1999 lodowiec zachowywał się stabilnie, to między 2001 a 2007 rokiem jęzor lodowca cofnął się o ok. 10 km. Jednocześnie od 2004 roku notuje się wzrost prędkości przemieszczania się lodowca.

Osadnictwo[edytuj]

Na północnym brzegu fiordu Ilulissat znajduje się stanowisko archeologiczne Sermemiut. Odkryto tam ślady bytności ludzkiej poczynając od kultury Saqqaq (2400–900 p.n.e.) przez Dorset (800–100 p.n.e.) po kulturę Thule (od 1200 p.n.e.). Ostatni mieszkańcy Sermemiut przeprowadzili się do Ilulissat w 1850 r. W okolicy znaleziono ślady innych, mniejszych osad, w których jak dotąd nie przeprowadzono jeszcze badań archeologicznych[2].

Przypisy

  1. a b c Ilulissat Icefjord (ang.). UNESCO (whc.unesco.org). [dostęp 2013-03-24].
  2. Explore Ilulissat Icefjord (ang.). Geological Survey of Denmark. [dostęp 2014-06-11].