Koło podbiegunowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mapa świata z zaznaczonym arktycznym kołem podbiegunowym
Mapa świata z zaznaczonym antarktycznym kołem podbiegunowym
Mapa Arktyki; niebieska linia przerywana – koło podbiegunowe północne
Mapa Antarktyki; niebieska linia przerywana – koło podbiegunowe południowe

Koło podbiegunowe (krąg polarny) – tereny położone na północ od szerokości geograficznej 66°33'39"N (na półkuli północnej) i na południe od 66°33'39"S (na półkuli południowej)[1].

Koło podbiegunowe jest nieustannie w ruchu i zmienia nieznacznie swoją szerokość geograficzną. Przez ostatni milion lat granica ta zmieniała się o blisko 250 km (65,5°-67,7°N i S). Obecnie (do roku 2015) północne koło podbiegunowe przesuwa się na północ a południowe na południe. 1 grudnia 2013 roku znajdowało się na szerokości odpowiednio 66°33'45.066"N i 66°33'45.066"S (według wzoru J.Laskara).

Na kole podbiegunowym Słońce powinno znajdować się na horyzoncie, gdy nad Zwrotnikiem Raka lub Zwrotnikiem Koziorożca znajduje się ono w zenicie. W rzeczywistości Słońce jest widoczne wówczas trochę wyżej z powodu refrakcji. Odległość koła podbiegunowego od bieguna wynika z nachylenia osi obrotu Ziemi do płaszczyzny ekliptyki. Gdyby to nachylenie było mniejsze niż 45°, koła podbiegunowe znajdowałoby się bliżej równika niż zwrotniki – z taką konfiguracją mamy do czynienia np. na planecie Uran.

Na wyższych szerokościach geograficznych w dniach przesilenia letniego lub zimowego Słońce przez całą dobę znajduje się pod horyzontem – odpowiednio na półkuli północnej na przełomie 4. kwartału i 1. kwartału następnego roku, na południowej – na przełomie 2. i 3. kwartału, gdy panuje tam zima. Występuje tam wówczas tzw. noc polarna. Sytuacja odwrotna, kiedy Słońce znajduje się cały czas ponad horyzontem, to dzień polarny i tzw. białe noce.

Ze względu na zjawisko refrakcji atmosferycznej obszary występowania nocy polarnych i dni polarnych nie pokrywają się ze sobą. Obszar występowania dni polarnych jest nieco większy niż obszar zawarty wewnątrz koła podbiegunowego i wynosi φ >65°42', zaś obszar nocy polarnych – nieco mniejszy wynoszący φ >67°24'.

Państwa leżące na kole podbiegunowym północnym[edytuj]

Galeria północnego koła podbiegunowego[edytuj]

Przypisy

  1. stan na 1 stycznia 2000 roku według wzoru Juliana Laskara

Zobacz też[edytuj]