Involvulus pubescens

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Involvulus pubescens
(Fabricius, 1775)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Gromada owady
Rząd chrząszcze
Podrząd chrząszcze wielożerne
Nadrodzina ryjkowce
Rodzina tutkarzowate
Podrodzina Rhynchitinae
Plemię Rhynchitini
Podplemię Rhynchitina
Rodzaj Involvulus
Podrodzaj Involvulus (Teretriorhynchites)
Gatunek Involvulus (Teretriorhynchites) pubescens
Synonimy
  • Curculio pubescens Fabricius, 1775
  • Teretriorhynchites pubescens (Fabricius, 1775)
  • Involvulus (Teretriorhynchites) pubescens (Fabricius, 1775)
  • Haplorhynchites pubescens (Fabricius, 1775)
  • Haplorhynchites (Haplorhynchites) pubescens (Fabricius, 1775)
  • Rhynchites pubescens (Fabricius, 1775)
  • Rhynchites byctiscoidiceps Voss, 1938
  • Rhynchites pubescens byctiscoidiceps Voss, 1938
  • Rhynchites parallinus var. fallax Starck, 1889
  • Rhynchites fallax Starck, 1889
  • Rhynchites flectirostris Pic, 1926
  • Rhynchites multipunctatus Bach, 1858
  • Rhynchites virescens Thunberg, 1815

Involvulus pubescensgatunek chrząszcza z rodziny tutkarzowatych. Zamieszkuje palearktyczną Eurazję od Półwyspu Iberyjskiego po Syberię, Azję Środkową i Iran. Jest monofagiem rutewek.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1775 roku przez Johana Christiana Fabriciusa pod nazwą Curculio pubescens[1].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Chrząszcz o ciele długości od 3,7 do 5,5 mm, od spodu czarnym, a z wierzchu o metalicznie połyskującym oskórku barwy niebieskiej lub niebieskozielonej. Owłosienie ciała jest gęste i długie; na przedpleczu i pokrywach występują włoski sterczące, długie, ciemno zabarwione[2].

Samiec ma krótki, gruby, nieznacznie połyskujący ryjek z czułkami umieszczonymi za jego środkiem, natomiast samica ma ryjek dłuższy, smuklejszy, silniej błyszczący, o czułkach umieszczonych w połowie jego długości. U obu płci ryjek jest dłuższy od przedplecza, równomiernie zakrzywiony na całej długości, w części podstawowej o bokach równoległych, a za nasadami czułków rozszerzający się wyraźnie. Środkiem grzbietu ryjka biegnie wyraźnie żeberko podłużne. Głowę rzeźbią punkty dość głębokie, prawie tak duże jak na przedpleczu, gęsto rozmieszczone[2].

Tułów ma przedplecze wyraźnie węższe od pokryw. Pokrywy mają rzędy znacznie węższe od międzyrzędów, w przedniej części punktowane silniej niż w tylnej. Międzyrzędy pokryw są szerokie, spłaszczone, bezładnie punktowane[2].

Ekologia i występowanie[edytuj | edytuj kod]

Owad ten jest monofagicznym fitofagiem i zamieszkuje dwojakie siedliska. Na wilgotnych łąkach i zarośla żeruje na rutewce żółtej, zaś w widnych lasach, kserotermicznych zaroślach i skalistych wzgórzach na rutewce mniejszej. Owady dorosłe są aktywne od maja do lipca i żerują na roślinach od zewnątrz (ektofagi). W czerwcu i lipcu samice składają jaja do łodyg rośliny żywicielskiej. Larwy są endofagiczne, rozwijają się wewnątrz łodyg i korzeni, a przepoczwarczają w komorze wydrążonej w szyjce korzeniowej[2][3].

Gatunek palearktyczny. W Europie znany jest z Portugalii, Hiszpanii, Francji, Belgii, Niemiec, Szwajcarii, Austrii, Włoch, Danii, Łotwy, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Białorusi, Ukrainy, Mołdawii, Rumunii, Bułgarii, Słowenii, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny oraz europejskiej części Rosji[1][4]. W Azji stwierdzono go w Turcji, Gruzji, Armenii[4], Syberii[2], Kazachstanie, Kirgistanie i Iranie[4].

W Polsce jest owadem rzadkim[2], znanym z nielicznych stanowisk na nizinach i pogórzach[3]. Na „Czerwonej liście chrząszczy województwa śląskiego” umieszczony jest jako gatunek przypuszczalnie regionalnie wymarły (RE?)[5]. Z kolei na „Czerwonej liście gatunków zagrożonych Republiki Czeskiej” umieszczony został ze statusem krytycznie zagrożonego wymarciem (CR)[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Haplorhynchites (Haplorhynchites) pubescens (Fabricius, 1775). W: Fauna Europaea [on-line]. [dostęp 2022-01-14].
  2. a b c d e f Zdzisław Cmoluch: Klucze do oznaczania owadów Polski Część XIX Chrząszcze – Coleoptera z. 96-97 Rhinomaceridae, Attelabidae. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 1979.
  3. a b B. Burakowski, M. Mroczkowski, J. Stefańska: Katalog Fauny Polski. Tom XXIII, zeszyt 18. Chrząszcze – Coleoptera. Ryjkowcowate prócz ryjkowców – Curculionioidea prócz Curculionidae.. Warszawa: 1992.
  4. a b c Hassan Ghahari, Enzo Colonnelli. An Annotated Catalogue of the Iranian Attelabidae (Coleoptera: Curculionoidea). „Journal of the Entomological Research Society”. 21 (2), s. 225-241, 2019. ISSN 2651-3579. 
  5. Czesław Greń, Roman Królik, Henryk Szołtys. Czerwona lista chrząszczy (Coleoptera) województwa śląskiego.[w:] J. B. Parusel (red.). Czerwone listy wybranych grup zwierząt bezkręgowych województwa śląskiego. „Raporty Opinie”. 6 (4), s. 37-70., 2012. Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, Katowice. 
  6. Jan Farkač, David Král, Martin Škorupík: Červený seznam ohrožených druhů České republiky. Bezobratlí. List of threatened species in the Czech Republic. Invertebrates.. Praha: Agentura ochrany přírody a krajiny ČR, 2005. ISBN 80-86064-96-4.