Język morawski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Język morawski (moravský jazyk) – pojęcie używane w stosunku do odmiany języka czeskiego używanej na Morawach, od XIX wieku coraz częściej uznawanej[potrzebny przypis] jednak za samodzielny język. Argumentem przeciw uznaniu osobnego języka morawskiego może być okoliczność, że na Morawach w użyciu funkcjonuje wiele zróżnicowanych gwar, znacznie bardziej od siebie odległych niż gwara z terytorium krainy czeskiej[1][2][3]. Coraz częściej podejmowane są jednak próby kodyfikacji narzeczy morawskich i stworzenia z nich jednolitego standardu literackiego. Działaniami tymi zajmuje się między innymi Instytut Języka Morawskiego (Ústav jazyka moravského), powołany do życia w 2006[4].

Etnolekt morawski Język czeski Język polski
baba dívka, holka, žena dziewczyna, kobieta
gramlavý nešikovný niezręczny
(ten) Olomouc (ta) Olomouc (ten) Ołomuniec
puntek poklopec rozporek
sifon sodovka, sodová voda woda gazowana
sodovka limonáda lemoniada
špice drát szprycha rowerowa
šufánek, žufánek naběračka chochla
šušňa holub suchy śluz nosa
tož tak tak, w ten sposób
vršek víčko wieczko

Za literackie uważane są niektóre wyrazy morawskie (podobnie jak w języku niemieckim wyrazy austriackie), które są na Morawach stosowane powszechnie zarówno w rozmowach, jak i w formie piśmiennej. Inne uważane są za regionalne wyrazy potoczne. W innych przypadkach różni się rodzaj rzeczowników morawskich i ogólnoczeskich[5].

Wariant morawski Wariant czeski Język polski
zavazet překážet przeszkadzać, zawadzać
dědina ves, vesnice wioska
rožnout rozsvítit zapalić światło
haluz(a) větev gałąź
gatě kalhoty spodnie
stolař truhlář stolarz
kačena kachna kaczka
slunko slunce słońce
sklinka sklenice szklanka
shoda [zhoda] shoda [schoda] zgoda
hadra f. hadr m. szmata
okurek m. okurka f. ogórek

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Územní diferenciace češtiny
  2. Pavlína Kuldanová, Mapa dialektów czeskich
  3. Pavlína Kuldanová, Útvary českého národního jazyka, 3. kapitola, 2003
  4. Ústav jazyka moravského, o.s
  5. Marie Krčmová, Radoslav Večerka, MORAVISMUS [w:] Petr Karlík, Marek Nekula, Jana Pleskalová (red.), Nový encyklopedický slovník češtiny, 2017 (cz.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]