Jan Turlejski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jan Turlejski (ur. 1909 lub 1913, zm. 26 września 1941 koło Wiaźmy) – polski, białoruski i radziecki działacz komunistyczny, członek grupy inicjatywnej PPR, deputowany do Zgromadzenia Ludowego Zachodniej Białorusi (1939) i poseł do Rady Najwyższej ZSRR (1940–1941).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Z wykształcenia był inżynierem hutnictwa, pracował jako urzędnik. Już w okresie II Rzeczypospolitej działał w ruchu komunistycznym, najpierw w Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej „Życie” (od 1933), a później w KPP i Komunistycznym Związeku Młodzieży Polskiej.

Po październikowych „wyborach” z 1939 znalazł się wśród ponad 900 przedstawicieli ludowych, którzy mieli zadecydować o włączeniu tzw. Zachodniej Białorusi w skład ZSRR[1]. 13 grudnia 1939 mianowano go członkiem prezydium Powiatowego Komitetu Wykonawczego w Łomży[2]. 24 marca 1940 kandydował w tzw. wyborach do Rady Najwyższej ZSRR, wybrano go wówczas deputowanym[3]. Po wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej ewakuował się wraz z Armią Czerwoną na wschód, gdzie wszedł w 1941 w skład tzw. grupy inicjatywnej PPR, która miała za zadanie odbudować w Polsce zniszczony ruch komunistyczny.

Zginął 26 września 1941 w katastrofie lotniczej pod Wiaźmą w czasie próby przerzutu do Polski. Został pochowany pod Wiaźmą[4].

Jego żoną była historyk Maria Turlejska. Imieniem Jana Turlejskiego nazwano w 1954 statek szkolny[5] typu B-10/4[6]. Jego imię do 1989 nosiła obecna ulica Romana Dmowskiego w Łomży.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jan Tomasz Gross, Studium zniewolenia: wybory październikowe 22 X 1939, Hardcover Universitas, ​ISBN 83-7052-802-3
  2. Krzysztof Jasiewicz, Pierwsi po diable. Elity sowieckie w okupowanej Polsce 1939-1941, Warszawa: Instytut Studiów Politycznych PAN, 2001, ISBN 83-88794-74-4, ISBN 83-88490-34-6, OCLC 69531179.
  3. Józef Stanisław Mroczek, Zambrów: zarys dziejów, Ośrodek Badań Naukowych w Białymstoku, Łomżyńskie Towarzystwo Naukowe im. Wagów, Białystok 1982, s. 133
  4. Maria Rutkiewicz: I. Zanim narodziła się PPR. Sprawa osobista. W: Czas wielkiej próby. Wspomnienia bojowników o Ojczyznę Ludową 1939–1945. Warszawa: Książka i Wiedza, 1969, s. 63.
  5. Powrót z pionierskiego rejsu na wody afrykańskie. „Nowiny”, s. 1, Nr 52 (3021) z 2 marca 1959. 
  6. Statek s/t "Jan Turlejski"