Grupa Inicjatywna PPR

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Grupa Inicjatywna PPR – powstała latem 1941[1] z upoważnienia Komitetu Wykonawczego Międzynarodówki Komunistycznej grupa polskich działaczy komunistycznych w Związku Radzieckim. Grupa miała za zadanie przedostania się do kraju i podjęcie inicjatywy utworzenia w Polsce partii komunistycznej.

Pierwotnie była określana jako „grupa krajowa”[2]. Do Międzynarodówki Komunistycznej w Moskwie zgłosiło się wielu działaczy komunistycznych, z grona których wyselekcjonowano grupę 12 osób, którzy mieli być zrzuceni na spadochronach na ziemie polskie, po czym nawiązać kontakt z działającymi w konspiracji komunistami i odtworzyć partię komunistyczną. Do września 1941 odbywały się prace organizacyjne oraz mające na celu sformowanie planu politycznego partii. Grupa podkreślała potrzebę budowy frontu narodowego do walki z nazistowskimi Niemcami czy obrony interesów mas pracujących i ich wyzwolenia z jarzma kapitalizmu.

Pierwsza Grupa Inicjatywna[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy skład Grupy Inicjatywnej PPR stanowili:

Samolot transportujący tę grupę rozbił się tuż po starcie z lotniska w Wiaźmie 26 września 1941[4]. W wyniku wypadku zginął Jan Turlejski, a rany odnieśli Skoniecki, Roman Śliwa i Jakub Aleksandrowicz. Zmarłego Turlejskiego zastąpiła Maria Rutkiewicz, a ze składu grupy został wycofany Partyński, którego skierowano do innych zadań.

Wobec zbliżania się frontu niemiecko-radzieckiej wojny członkowie zmieniali miejsca pobytu, w końcu przenieśli się do Ufy, gdzie czyniono nadal przygotowania w zakresie politycznym grupy. Później powrócili do Moskwy. Pierwsza grupa inicjatywna została podzielona na dwie części. Sześcioro członków grupy (Nowotko, Finder, Mołojec, Kartin, Skoniecki i Rutkiewicz) zostało przerzuconych na spadochronach do kraju, lądując nocą 27/28 grudnia 1941 koło wsi Wiązowna pod Warszawą. Podczas lądowania Nowotko doznał złamania nogi, zaś zagubieniu uległa zrzucona na osobnym spadochronie stacja radiowa nadawczo-odbiorcza grupy (radiotelegrafistką była Rutkiewicz). Nowotko, Finder i Rutkiewicz przedostali się następnie do podwarszawskiej Radości, zaś pozostała trójka miała przedostać się do stolicy oddzielnie. Wkrótce wszyscy spotkali się u swoich współpracowników w mieszkaniu Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej na Żoliborzu. 5 stycznia 1942 grupa ta utworzyła Polską Partię Robotniczą.

Druga Grupa Inicjatywna[edytuj | edytuj kod]

W nocy z 5 na 6 stycznia dołączyła do nich reszta grupy – Aleksandrowicz (zrzucony w powiecie Biała Podlaska), Augustyn Micał (zrzucony w rejon powiatu rzeszowskiego), Kowalczyk, Papliński i Śliwa (zrzuceni w powiecie koneckim). W nocy z 19 na 20 maja 1942 zrzucono na spadochronach tak zwaną Drugą Grupę Inicjatywną, w skład której wchodzili:

i dwóch radiotelegrafistów:

Po przybyciu do kraju Grupa Inicjatywna nawiązała łączność radiową z centralą Głównego Zarządu Wywiadowczego (GRU)[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Według różnych źródeł w czerwcu lub na przełomie lipca i sierpnia 1941.
  2. Maria Rutkiewicz: I. Zanim narodziła się PPR. Sprawa osobista. W: Czas wielkiej próby. Wspomnienia bojowników o Ojczyznę Ludową 1939–1945. Warszawa: Książka i Wiedza, 1969, s. 62.
  3. Kronika XX wieku, Marian B Michalik (oprac.), Eugeniusz Duraczyński (oprac.), Jolanta M Michasiewicz (red.), Warszawa: „Kronika”, 1991, ISBN 83-900331-0-0, OCLC 834073689.
  4. Piotr Gontarczyk: Polska Partia Robotnicza. Droga do władzy 1941-1944, Warszawa 2003, s. 91.
  5. Maciej Krawczyk: Polska Walcząca. Historia Podziemnego Państwa Podziemnego. Ani Polska, Ani Robotnicza PPR i Gwardia (Armia) Ludowa, Warszawa 2015, t. 11, s. 15.
  6. Piotr Gontarczyk: Polska Partia Robotnicza. Droga do władzy 1941-1944, Warszawa 2003, s. 84.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]