Jizō

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Posążki Jizō przed świątynią Hase-dera w Kamakurze

Jizō (jap. 地蔵?) lub Jizō-bosatsu (jap. 地蔵菩薩?) – japoński odpowiednik bodhisattwy Ksitigarbha (po chińsku: Dizang). Drugie co do popularności bóstwo buddyjskie po Kannon.

Kaplice mu poświęcone i jego posągi są rozsiane po całym kraju, często w pobliżu skrzyżowań drogowych i mostów. Bosatsu ten zyskał większą popularność w Japonii, w przeciwieństwie do kontynentalnych odpowiedników. Japończycy czczą go jako patrona noworodków i dzieci nie narodzonych, pielgrzymów i kobiet w ciąży. Jego posągom przypisuje się nierzadko magiczną właściwość (np. odnajdowanie zagubionych rzeczy, spełnianie życzeń). Elementem jego kultu jest ubieranie posągów w czerwone peleryny i nakrycia głowy, na znak, że pragną opiekować się bóstwem.

Jizō jest także patronem usuniętych podczas aborcji embrionów lub urodzonych, martwych dzieci. W Japonii specjalna ceremonia (mizuko-kuyō) odbywa się, aby ułatwić im reinkarnację. Składa się wtedy dary dla świątyni i ofiarowuje szaty Jizō. Bosatsu (Bodhisattwa) podczas tej ceremonii symbolizuje usunięty embrion. Kobiety, które poddały się aborcji często wykupują kamienny posążek Jizō w postaci małego dziecka. W rocznicę dokonania aborcji zmienia się jego szaty (czapeczkę i pelerynkę), a także ustawia przed nim kolorowe wiatraczki. Takich posążków wokół świątyń (np. w świątyni Zōjō-ji w Tokio) są nieraz tysiące.

Według mitów, zmarłe dzieci, których rodzice nie modlą się o ich reinkarnację, a tylko opłakują je samolubnie, znajdą się w piekle, gdzie będą bez końca budować świątynie z piasku, niszczone ciągle przez demony. Jedynym ratunkiem dla takich dzieci jest Jizō, który pociesza je i ułatwia ponowne narodziny.

W Tokio słynny jest „cudowny” posąg, zwany „Uciekający Jizō” lub „Jizō Spełniający Życzenia”. Według legend, posąg często uciekał ze świątyni na dalekie wędrówki. W końcu powstał zwyczaj obwiązywania posągu sznurkiem i wypowiadania przy tym życzenia. Skrępowany w ten sposób Jizō nie ma innego wyjścia, jak tylko spełnić życzenie; wówczas sznurek jest rozwiązywany. Ogromna ilość życzeń powoduje jednak, że posąg stale obwiązywany jest niezliczonymi sznurkami i ponowne ucieczki Jizō są niemożliwe.

Ikonografia[edytuj]

Posąg Jizō

Jizō jest tradycyjnie przedstawiany z ogoloną głową, w szacie mnicha (w przeciwieństwie do innych bodhisattwów, którzy są odziani w książęce szaty). W lewej ręce trzyma hōju (jap. 宝珠 klejnot spełniający życzenia?) zaś w prawej shakujō (jap. 錫杖?), długi brzęczący kij, który ma ostrzegać owady i drobne zwierzęta, aby na nie przypadkiem nie nastąpić. Podobnie jak w przypadku innych bodhisattwów stoi zazwyczaj na podstawie w formie kwiatu lotosu, symbolizującego wyzwolenie od koła karmy.

Bibliografia[edytuj]

Zobacz też[edytuj]