Kairuku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kairuku
Ksepka, Fordyce, Ando & Jones, 2012
Okres istnienia: 26–27 mln lat temu
Komputerowa wizualizacja Kairuku
Komputerowa wizualizacja Kairuku
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd pingwiny
Rodzaj Kairuku

Kairuku – rodzaj wymarłych pingwinów liczący dwa gatunki żyjące w późnym oligocenie (26–27 mln lat temu[1]). Opisany w 2012 roku na podstawie skamieniałości z formacji Kokoamu Greensand (wschodnia Wyspa Południowa, Nowa Zelandia).

Systematyka[edytuj]

Do rodzaju należą dwa gatunki: K. waitaki i K. grebneffi. Nazwa rodzajowa pochodzi od dwóch maoryskich słów: kai (jedzenie) i ruku (nurkować). Gatunkiem typowym jest K. waitaki. Jego holotyp stanowią fragmenty czaszki, dźwigacz i 5 innych kręgów szyjnych, 4 kręgi piersiowe, sześć żeber, dwa wyrostki haczykowate, niemal kompletne synsakrum, 5 wolnych kręgów ogonowych, dwie prawie kompletne kości krucze oraz inne kości kończyn górnych i dolnych. Zostały pozyskane w latach 1977 i 1982 u wybrzeża Waihao River, w południowym Canterbury. Holotyp K. grebneffi pochodzi z okolic strumienia Waipati, niewielkiego dopływu Maerewhenua River, w dystrykcie North Otago[2]. Do przedstawiciela rodzaju Kairuku o niepewnej przynależności gatunkowej należą kości kończyny tylnej odkryte w osadach formacji Glen Massey na południowym zachodzie Auckland; ich odkrycie dowodzi występowania przedstawicieli rodzaju Kairuku również na Wyspie Północnej[3].

Morfologia i anatomia[edytuj]

Proporcje ciała u Kairuku są nieco odmienne, niż u współczesnych pingwinów. Tylne kończyny były krótsze i mocniejsze, a tułów i skrzydła – dłuższe. Kość udowa była proporcjonalnie dłuższa, a tarsometatarsus – krótszy. Kairuku cechowały ponadto: wydłużony, wąski mostek, krótka, rozszerzana ku dołowi kość krucza, wydłużone wąskie skrzydło[2].

Szacunkowo najlepiej skompletowany okaz K. grebneffi, oznaczony numerem OU 22065, za życia stojąc osiągał 1,28 m wysokości; płynąc przed siebie z wyciągniętym dziobem mógł więc mierzyć blisko 1,5 m. Jest to wartość mniejsza, niż szacowana dla dotychczas znanych kopalnych pingwinów, nawet z wyraźnie mniejszymi kośćmi względem przedstawicieli Kairuku, co wskazuje na błędne szacunki. W literaturze popularnej wysokość stojącego pingwina cesarskiego (Aptenodytes forsteri) podawana jest bardzo różnorodnie, zwykle między 1 a 1,5 m; jest to jednak wartość wyższa, niż zmierzona u stojących osobników – przykładowo Forster (1961) przebadał 86 żywych pingwinów cesarskich, a maksymalna wysokość wyniosła wówczas 1,06 m. Prawdopodobnie podano wartości dotyczą nie wysokości ptaka, a jego długości ciała. Kwestia największego żyjącego kiedykolwiek pingwina pozostaje otwarta; Pachydyptes ponderosus jest uznawany za największego (autorzy nie wzmiankują, przez których autorów), jednakże znany jest jedynie z kości kruczej, ramiennej i śródręcza. Wspomniane kości są bardzo zbliżone długością do odpowiadającym im kości Kairuku, jednak odróżnia je solidniejsza budowa. Bazując jedynie na kości kruczej można stwierdzić, że P. ponderosus osiągał 115% rozmiarów Kairuku, jednakże szacunki oparte na dwóch pozostałych kościach wskazują na to, że Kairuku były ptakami większymi od P. ponderosus. Zważywszy na wydłużony tułów i skrzydła Kairuku prawdopodobnie był to ptak wyższy od P. ponderosus, natomiast lżejszy[2]. Według szacunków Craiga Jonesa, współautora pierwszego opisu, mógł osiągać masę ciała rzędu 60 kg lub więcej; dla porównania: pingwiny cesarskie uzyskują masę do 40 kg[1].

W kulturze[edytuj]

Kairuku występuje w grze Ark: Survival Evolved[4].

Przypisy

  1. a b R. Ewan Fordyce: Kairuku - a new "giant" Late Oligocene Penguin from New Zealand. University of Otago. Department of Geology. [dostęp 1 sierpnia 2016].
  2. a b c Daniel T. Ksepka, R. Ewan Fordyce, Tatsuro Ando & Craig M. Jones. New fossil penguins (Aves, Sphenisciformes) from the Oligocene of New Zealand reveal the skeletal plan of stem penguins. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 32 (2), s. 235-254, 2012. 
  3. Daniel B. Thomas i Daniel T. Ksepka. The Glen Murray fossil penguin from the North Island of New Zealand extends the geographic range of Kairuku. „Journal of the Royal Society of New Zealand”. 46 (3–4), s. 200–213, 2016. DOI: 10.1080/03036758.2016.1211541. 
  4. Kairuku. Gamepedia: Ark Survival Evolved Wiki, 30 lipca 2016. [dostęp 1 sierpnia 2016].