Klasyfikacja dwukropkowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Klasyfikacja dwukropkowa – klasyfikacja stworzona w 1933 r. przez Shiyali Ramamrita Ranganathana, profesora katedry księgoznawstwa w Delhi. Nazwa tej klasyfikacji pochodzi od dwukropka, będącego jedynym elementem łączącym symbole w pierwszej wersji klasyfikacji[potrzebny przypis].

Działy[edytuj | edytuj kod]

Wersja klasyfikacji z lat 30 XX wieku obejmowała 32 działy główne ułożone według ewolucyjnej koncepcji wiedzy, od nauk przyrodniczych począwszy, a skończywszy na naukach społecznych[potrzebny przypis]. Druga wersja, uzupełniona i zmieniona, ukazała się w latach 50. XX wieku i wprowadziła 42 następujące działy:

z Generalia
1 Wiedza ogólnie
2 Bibliotekarstwo
3 Nauka o książce
4 Dziennikarstwo
A Nauki przyrodnicze
AZ Nauki matematyczne
B Matematyka
BZ Nauki fizyczne
C Fizyka
D Inżynieria
E Chemia
F Technologia
G Biologia
H Geologia
HZ Górnictwo
I Botanika
J Rolnictwo
K Zoologia
KZ Hodowla zwierząt
L Medycyna
LZ Farmakognozja
M Nauki stosowane
Doświadczenia duchowe i mistycyzm
MZ Nauki humanistyczne i społeczne
MZA Nauki humanistyczne
N Sztuki piękne
NX Literatura i język
O Literatura
P Językoznawstwo
Q Religia
R Filozofia
S Psychologia
Nauki społeczne
T Wychowanie
U Geografia
V Historia
W Nauki polityczne
X Ekonomika
Y Socjologia
YX Praca społeczna
Z Prawo

KD jest pierwszą klasyfikacją fasetową (o strukturze polihierarchicznej), jedyną wśród klasyfikacji uniwersalnych[potrzebny przypis]. Oprócz podziału treści piśmiennictwa według klas głównych opartych na klasyfikacji nauk, wprowadza drugi podział na pięć kategorii ontologicznych pojęć szczegółowych (zwanych izolatami) składających się na tematy dokumentów:

  • P – Personality (Indywiduum): kategoria oznaczająca pojęcia posiadające cechy indywidualne, oznaczana przecinkiem (,)
  • M – Matter (Materia): kategoria materiału i własności, oznaczana średnikiem (;)
  • E – Energy (Energia): kategoria procesów i działań, oznaczana dwukropkiem (:)
  • S – Space (Przestrzeń): kategoria miejsca, lokalizacji przestrzennej, oznaczana kropką (.)
  • T – Time (Czas): kategoria czasu, lokalizacji chronologicznej, oznaczana apostrofem (')

Izolaty należące do tej samej kategorii wyodrębnionej w ramach tej samej klasy dziedzinowej tworzą tzw. fasety (podkategorie), np. w kategorii P (Indywiduum) w klasie D (Technika) wyodrębniona jest faseta 3 Budynki obejmująca pojęcia odpowiadające różnym typom budynków i ich elementów konstrukcyjnych[potrzebny przypis].

Klasyfikacja Ranganathana wymaga od opracowującego szczegółowej analizy treści dokumentów[potrzebny przypis]. Technika tworzenia symboli powoduje, że KDR jest bardziej skomplikowana od innych klasyfikacji[potrzebny przypis]. Poza bibliotekami indyjskimi, niektóre orientalistyczne biblioteki angielskie korzystają z tej klasyfikacji, która jest ciągle zmieniana. Po śmierci twórcy, nad doskonaleniem KDR czuwa Ośrodek Badań i Szkolenia w zakresie Dokumentacji (Documentation Research and Training Center) w Bangalore[potrzebny przypis].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • O. Ungurian, Teoria i praktyka klasyfikacji fasetowej S.R. Ranganathana, Warszawa: CIINTE, 1972.
  • B. Sosińska-Kalata, Klasyfikacja. Struktury organizacji wiedzy, piśmiennictwa i zasobów informacyjnych, Warszawa: Wydaw. SBP, 2002.
  • Bibliotekarstwo, red. Z. Żmigrodzki. Wyd. 2, uzup. i rozsz., Warszawa: SBP, 1998.