Kolczak obłączasty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kolczak obłączasty
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd pieprznikowce
Rodzina kolczakowate
Rodzaj kolczak
Gatunek kolczak obłączasty
Nazwa systematyczna
Hydnum repandum L.
Sp. Pl. 2: 1178 (1753)
Hymenofor kolczaka obłączastego
2012-08-29 Hydnum repandum L 256175.jpg

Kolczak obłączasty (Hydnum repandum L.) – gatunek grzybów należący do rodziny kolczakowatych (Hydnaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Hydnum, Hydnaceae, Cantharellales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Synonimów naukowych ma ok. 40[2]:

Nazwę polską podał Feliks Berdau w 1876 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako kolczak blaszkowaty, sarna zaroślowa, siarna, kolczak obłączysty[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnicy do 4-10(15) cm, w środku zwykle wklęsły, barwa biaława do bladopomarańczowej. Powierzchnia sucha, naga i gładka, czasem delikatnie omszony. Kształt zmienny, brzeg podgięty i nieregularny. Charakterystyczną cechą jest jego kruchość. Owocniki często zrośnięte po kilka[4]. W okresie suchej kolory staje się jaśniejszy[5] .

Hymenofor

Kolce o długości do 6 mm, gęste i czasami nieco zbiegające po trzonie. Barwa biaława do bladopomarańczowej. Kruche tak samo jak i kapelusz[4]. Na młodych owocnikach są krótkie i bladożółte, później dopiero stają się dłuższe i nabierają takiej samej barwy jak kapelusz[5].

Trzon

Wysokość do 7 cm, grubość 1,5-4 cm, zwykle ekscentryczny, twardy, pełny, często nieregularnie powyginany. Barwa od białej przez kremową do rdzawobrązowawej[5].

Wysyp zarodników

Biały do bladokremowego, nieamyloidalny. Zarodniki bezbarwne i gładkie, prawie kuliste, o rozmiarach 6,5-9 x 5,5-7 μm[6].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

W Ameryce Północnej i w Europie jest szeroko rozprzestrzeniony[7]. W Polsce również jest pospolity[3].

Rośnie od lipca do października (listopada) w lasach iglastych, liściastych oraz mieszanych. Lubi gleby ilaste o dużej zawartości wapnia. Mikoryzę tworzy najczęściej ze świerkiem i bukiem. Owocniki wyrastają często w dużych grupach[4].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb mikoryzowy[3]. Grzyb jadalny: zapach i smak świeżych owocników jest przyjemny, natomiast stare egzemplarze stają się gorzkie i ze względu na kwaskowaty smak jego wartość konsumpcyjna jest trzeciorzędna. W Polsce jest rzadko zbierany. Nadaje się do suszenia i przyrządzania konserw[4].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

  • kolczak rudawy (Hydnum rufescens), który ma bardziej intensywny kolor, granica między kolcami jego hymenoforu a trzonem jest bardzo wyraźnie zaznaczona, a kolce nie zbiegają na trzon[8].
  • bielaczek owczy, zwłaszcza młode osobniki[5] W kolczakach już u kilkumilimetrowych owocników widoczne są kolce.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-10-20].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-10-20].
  3. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. KDC, s. 564. ISBN 83-7404-513-2.
  5. a b c d Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  6. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  7. MushroomExpert. [dostęp 2013-02-25].
  8. Ladislav Hagara, Ottova encyklopedie hub, wyd. 1, Praha: Ottovo nakladatelství, 2015, s. 180-181, ISBN 978-80-7451-407-4, OCLC 903090511 [dostęp 2018-11-17].