Koroniec błękitny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Koroniec błękitny
Goura scheepmakeri[1]
Finsch, 1876
Ilustracja
Osobnik podgatunku G. s. sclaterii
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd gołębiowe
Rodzina gołębiowate
Podrodzina trerony
Rodzaj Goura
Gatunek koroniec błękitny
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 VU pl.svg

Koroniec błękitny (Goura scheepmakeri) – gatunek dużego ptaka z rodziny gołębiowatych. Występuje endemicznie na Nowej Gwinei. Narażony na wyginięcie.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał Otto Finsch w 1876. Holotyp pochodził prawdopodobnie z południowej części Nowej Gwinei, miejsca leżącego naprzeciwko wyspy Yule[3][4]. Autor nadał nowemu gatunkowi nazwę Goura scheepmakeri[3]. Nazwa ta jest obecnie (2016) akceptowana przez Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny. Wyróżnia on dwa podgatunki[5]. Niekiedy podgatunek G. s. sclaterii bywa wydzielany do rangi osobnego gatunku na podstawie różnic w upierzeniu[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi 71–79 cm[3]; znana masa ciała dla ptaka podgatunku G. s. sclaterii 2,25 kg. Wymiary szczegółowe dla ptaków tego podgatunku: długość skrzydła wynosi 341–365 mm u samca, 350–361 mm u samicy; długość ogona 250–265 mm; długość dzioba: 28–35 mm; długość skoku: 82–95 mm. Znana długość skrzydła u osobników podgatunku nominatywnego to 370–380 mm[6].

Ozdobny czub osobników podgatunku nominatywnego

Dalszy opis dotyczy ptaków podgatunku G. s. sclaterii. Czoło, wierzch i tył głowy szaroniebieskie. Pióra na wierzchu i z tyłu głowy mocno wydłużone. Tworzą spłaszczony czub. Pióra kantarka i wokół oka czarne, w tył przechodzą w intensywny, niebieskoszary kolor. Tył szyi pokrywają niebieskoszare pióra, które stopniowo w tył wpadają w kolor ciemnołupkowy, obejmujący barkówki i górną część grzbietu. Każde z łupkowych piór ma przed końcem popielaty pasek, co nadaje całemu obszarowi łuskowany wygląd. Pokrywy skrzydłowe mniejsze mają głęboką, niebieskoszarą barwę. Mają kasztanowe obrzeżenia, które stopniowo stają się większe, aż do utworzenia kasztanowej plamy. Pokrywy skrzydłowe większe mają kontrastującą z resztą skrzydła, kremowobiałą barwę; każde z tych piór wieńczy fioletowa kropka umieszczona na zewnętrznej chorągiewce (mniejsza kropka znajduje się na chorągiewce wewnętrznej). Lotki ciemne, szaroniebieskie. Szaroniebieski grzbiet stopniowo ku kuprowi wpada w czerń. Gardło, broda i pokrywy uszne niebieskoszare, stopniowo pióra zmieniają barwę na ciemniejszą. Przód szyi i pierś porastają pióra o kolorze fioletowokasztanowym. Brzuch szaroniebieski lub czarny, podobnie jak i pokrywy podogonowe. Tęczówka krwistoczerwona, naga skóra wokół oka czarnoszara. Dziób czarniawy lub łupkowy, z szarą woskówką i jasnym zakończeniem[6]. U osobników podgatunku nominatywnego występuje dłuższy czub, z wierzchu ciała brak popielatych pasków na piórach, a na pokrywach skrzydłowych mniejszych brak jest kasztanowych elementów (mogą wystąpić czarne). Fioletowokasztanowy kolor na piersi obejmuje również brzuch, gdzie nabiera jednak jaśniejszego i bardziej matowego odcienia[6].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Koroniec błękitny zamieszkuje południową i południowo-wschodnią Nową Gwineę[5]. Ptaki podgatunku nominatywnego zamieszkują obszar od Orangerie Bay na północny wschód do rzeki Purari. Osobniki podgatunku G. s. sclaterii występują w południowej Nowej Gwinei, od rzeki Mimika po rzekę Fly. Na wschód stwierdzany aż do rzeki Hegigio[4].

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Środowiskiem życia korońców błękitnych są lasy deszczowe o zwartej roślinności, suchsze, bardziej otwarte lasy, lasy galeriowe, w tym na obszarach sezonowo zalewanych. Preferują nizinne lasy na aluwiach, do wysokości 500 m n.p.m.[6], lokalnie do 800 m n.p.m.[3] Ptaki tego gatunku są towarzyskie, zwykle pojawiają się w grupach 3–7 osobników, w czasach historycznych do 30 osobników. Korońce błękitne żerują na ziemi, gdzie poszukują opadłych owoców i nasion; w wolu jednego ptaka znaleziono resztki kraba. Gorętszą część dnia spędzają ukryte w roślinności. Spłoszony koroniec błękitny woli uciekać piechotą, jeśli odleci, uczyni to głośno; po tym, jak siądzie na gałęzi zaczyna (podobnie jak inne gołębie z rodzaju Goura) nerwowo ruszać ogonem[6].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Stwierdzano rozród od końca września do początku listopada, jednak okres lęgowy jest niewątpliwie dłuższy. Gniazdo stanowi zwartą, schludną konstrukcję z gałęzi, martwych łodyg i liści palm. Ptak umieszcza ją od 4 do 15 m nad ziemią na dużej gałęzi. W zniesieniu jedno białe jajo[6]. Ptaki w niewoli rozmnażają się po około 15 miesiącach życia[7].

Status zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje korońca błękitnego za gatunek narażony na wyginięcie (VU, Vulnerable; 2014). Zagrożeniem jest głównie wycinka lasów Nowej Gwinei, m.in. pod plantacje olejowców gwinejskich. Drogi utworzone celem dojazdu do miejsca wycinki mogą ułatwić poruszanie się myśliwych. Korońce błękitne zostały w dużej części zasięgu całkowicie wytępione na skutek polowań, głównie dla mięsa i – w mniejszym stopniu – dla piór. Ptaka tego jest jednak trudno ustrzelić łucznikom, strzelby są zaś stosunkowo trudno dostępne na Nowej Gwinei. Spłoszony ptak odlatuje na odległość około 40 m, dzięki czemu myśliwi posługujący się łukiem również mają trudności w trafieniu ptaka[7]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Goura scheepmakeri, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Goura scheepmakeri. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c d e Baptista, L.F., Trail, P.W., Horblit, H.M., Kirwan, G.M. & Garcia, E.F.J.: Scheepmaker's Crowned-pigeon (Goura scheepmakeri). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [dostęp 10 marca 2016].
  4. a b Bruce M. Beehler, Thane K. Pratt: Birds of New Guinea: Distribution, Taxonomy, and Systematics. Princeton University Press, 2-16, s. 74. ISBN 81400880713.
  5. a b F. Gill & D. Donsker: Pigeons. IOC World Bird List (v6.1). [dostęp 10 marca 2016].
  6. a b c d e f David Gibbs: Pigeons and Doves. A&C Black, 2010, s. 583–584. ISBN 1408135563.
  7. a b Scheepmaker's Crowned-pigeon Goura scheepmakeri. BirdLife International. [dostęp 10 marca 2016].