Koszatniczka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Koszatniczka
Octodon[1]
E.T. Bennett, 1832[2]
Ilustracja
Przedstawiciel rodzaju – koszatniczka pospolita (O. degus)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Podrząd jeżozwierzowce
Infrarząd jeżozwierzokształtne
Nadrodzina Octodontoidea
Rodzina koszatniczkowate
Rodzaj koszatniczka
Typ nomenklatoryczny

Octodon cumingii E.T. Bennett, 1832 (= Sciurus degus Molina, 1782)

Synonimy
Gatunki

zobacz opis w tekście

Koszatniczka[4], koszatniczek[5]) (Octodon) – rodzaj rodzaj ssaka z rodziny koszatniczkowatych (Octodontidae). Najliczniejszym przedstawicielem rodzaju jest koszatniczka pospolita (O. degus). Koszatniczki tego gatunku są popularnym gatunkiem hodowanym hobbystycznie[6].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Południowej[7][8][9].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała (bez ogona) 125–221 mm, długość ogona 81–170 mm, długość ucha – mm, długość tylnej stopy – mm; masa ciała 92–300 g[8].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Octodon: łac. octo „osiem”; gr. οδους odous, οδοντος odontos „ząb”[10]; w aluzji do ukształtowania trzonowców[11], a nie ilości zębów[12][13].
  • Dendroleius: gr. δενδρον dendron „drzewo”; λεια leia „łup, zdobycz”[14]. Gatunek typowy: Sciurus degus Molina, 1782.

Nazwa zwyczajowa[edytuj | edytuj kod]

We wcześniejszej polskiej literaturze zoologicznej nazwa „koszatniczka” była stosowana dla oznaczenia gatunku Octodon degus[15][16]. W wydanej w 2015 roku przez Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk publikacji „Polskie nazewnictwo ssaków świata” gatunkowi temu przypisano nazwę koszatniczka pospolita, rezerwując nazwę „koszatniczka” dla rodzaju Octodon[4]

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj Octodon bywa dzielony (Anna Sporon w 1990 roku i Sharon Vanderlip[17] w 2001) na kilka gatunków: najczęściej spotykaną koszatniczkę (pospolitą), nadbrzeżną i leśną. W literaturze podawana jest jeszcze zamieszkująca chilijskie wyspy przybrzeżne koszatniczka pacyficzna[9]. Do rodzaju należą następujące gatunki[7][4]:

Koszatniczka pospolita jest wykorzystywana jako zwierzę laboratoryjne. Została także udomowiona i jest popularnym zwierzęciem hobbystycznym[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Octodon, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. E.T. Bennett. Characters of a New Genus of Rodcnt Mammalia, from Chili, presented by Mr. Cuming. „Proceedings of the Committee of Science and Correspondence of the Zoological Society of London”. 2, s. 46, 1832 (ang.). 
  3. F. Meyen. Beiträge zur zoologie, gesammelt auf einer reise um die erde. „Nova acta physico-medica Academiae Caesareae Leopoldino-Carolinae Naturae Curiosum”. 16 (2), s. tab. xliv, 1833. 
  4. a b c Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 292. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  5. Erazm Majewski: Słownik nazwisk zoologicznych i botanicznych polskich: zawierający ludowe oraz naukowe nazwy i synonimy polskie, używane dla zwierząt i roślin od XV-go wieku aż do chwili obecnej, źródłowo zebrane i zestawione z synonimami naukowemi łacińskiemi w podwójnym porządku alfabetycznym i pomnożone porównawczym materyałem, zaczerpniętym z innych języków słowiańskich, Tom 2. Warszawa: Nakładem Autora; Skład Główny w Warszawie w księgarni E. Wendego i S-ki, 1894.
  6. a b Barbara Gneiser. Abdominale Sonographie beim Degu ( Octodon degus , Molina 1782). „Inaugural-Dissertation”, 2006. Ludwig-Maximilians-Universität München (niem.). 
  7. a b C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 568. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.)
  8. a b A. Ojeda: Family Octodontidae (Viscacha Rats, Degus, Rock Rats and Coruro). W: D.E. Wilson, T.E. Lacher, Jr & R.A. Mittermeier: Handbook of the Mammals of the World. Cz. 6: Lagomorphs and Rodents I. Barcelona: Lynx Edicions, 2016, s. 549–550. ISBN 978-84-941892-3-4. (ang.)
  9. a b D.E. Wilson & D.M. Reeder (red. red.): Genus Octodon. W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-18].
  10. Palmer 1904 ↓, s. 469.
  11. Ruprecht, Kościów, Kłys (ibid)
  12. Andrzej Lech Ruprecht, Robert Kościów, Grzegprz Kłys. Koszatniczka Octodon degus (Molina , 1782) , Octodontidae (Rodentia) nowym gatunkie m w faunie ssaków Polski. „Chrońmy przyrodę ojczystą”. LXI (61), s. 69–76, 2005. Instytut Ochrony Przyrody PAN (pol.). 
  13. Andrzej L. Ruprecht, Robert Kościów, Grzegorz Kłys: Koszatniczka "Octodon degus" (Molina, 1782), Octodontidae (Rodentia). 2005.
  14. Palmer 1904 ↓, s. 222.
  15. K. Kowalski (red.), A. Krzanowski, H. Kubiak, B. Rzebik-Kowalska & L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  16. Zygmunt Kraczkiewicz: SSAKI. Wrocław: Polskie Towarzystwo Zoologiczne – Komisja Nazewnictwa Zwierząt Kręgowych, 1968, s. 81, seria: Polskie nazewnictwo zoologiczne.
  17. Sharon Lynn Vanderlip: DEGU. A Complete Pet Owner Manual; Barron's Educational Series, Londyn 2001

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]