Kruszczyk ostropłatkowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kruszczyk ostropłatkowy
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd szparagowce
Rodzina storczykowate
Podrodzina epidendronowe
Rodzaj kruszczyk
Gatunek kruszczyk ostropłatkowy
Nazwa systematyczna
Epipactis leptochila (Godfery) Godfery
J. Bot. 59: 146 (1921)
Synonimy
  • Epipactis helleborine subsp. leptochila (Godfery) Soó
  • Epipactis muelleri var. leptochila (Godfery) P.D.Sell
  • Epipactis viridiflora var. leptochila Godfery
  • Helleborine latifolia subsp. leptochila (Godfery) Soó
  • Helleborine latifolia subvar. leptochila (Godfery) Graber
  • Helleborine leptochila (Godfery) Druce

Kruszczyk ostropłatkowy (Epipactis leptochila (Godfery) Godfery) – gatunek byliny z rodziny storczykowatych (Orchidaceae).

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Występuje w Europie[2]. W Polsce jest gatunkiem rzadkim; rośnie na Dolnym Śląsku, w Tatrach i Pieninach[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kwiaty
Łodyga 
Do 70 cm wysokości, w górnej części owłosiona.
Liście 
Jajowatolancetowate lub szerokolancetowate, ostre.
Kwiaty 
Duże, otwarte, zebrane w kwiatostan długości 7-25 cm. Przysadka lancetowata, ostra, zwieszona, długości 2-3 cm. Szypułka skręcona, naga, długości 4-7 mm. Zalążnia naga, długości 6-10 mm. Warżka dwuczłonowa, hypochil i epichil połączone nieruchomo. Hypochil muszelkowaty, zewnątrz bladozielony lub brudnoróżowy, wewnątrz brązowy lub czerwonofioletowy. Epichil sercowaty lub trójkątnopodługowaty, bladozielony lub brudnoróżowy, z 2 guzkami u nasady. Zewnętrzne płatki okwiatu jajowate lub szerokolancetowate, ostre, nagie, brudnozielone lub żółtawe. Wewnętrzne płatki okwiatu jajowatolancetowate, ostre, zielone lub żółtozielone. Prętosłup bladozielony. Pyłkowiny złotożółte[4].
Owoc 
Do 2 cm długości.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, geofit. Rośnie w cienistych buczynach. Kwitnie w lipcu i sierpniu.

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Gatunek zróżnicowany na 8 podgatunków[2]:

  • Epipactis leptochila subsp. aspromontana (Bartolo, Pulv. & Robatsch) Kreutz - występuje we Włoszech
  • Epipactis leptochila subsp. futakii (Mered'a & Potucek) Kreutz - rośnie w Czechach, na Słowacji i Węgrzech
  • Epipactis leptochila subsp. komoricensis (Mered'a) Kreutz - występuje w Czechach i na Słowacji
  • Epipactis leptochila subsp. leptochila - rośnie w całym zasięgu gatunku
  • Epipactis leptochila subsp. maestrazgona (P.Delforge & Gévaudan) Kreutz - występuje w Hiszpanii
  • Epipactis leptochila subsp. naousaensis (Robatsch) Kreutz - rośnie w Grecji
  • Epipactis leptochila subsp. neglecta Kümpel - występuje w Europie zachodniej, środkowej i południowo-wschodniej
  • Epipactis leptochila subsp. provincialis (Aubenas & Robatsch) J.-M.Tison - rośnie we Francji

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Roślina objęta w Polsce ścisłą ochroną gatunkową. Umieszczona na polskiej czerwonej liście w kategorii DD (stopień zagrożenia nie może być określony)[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2013-12-05].
  2. a b Epipactis leptochila na eMonocot [dostęp 2013-12-05].
  3. Jakubska A. 2004. Kruszczyk ostropłatkowy Epipactis leptochila (Godf.) Godf. (Orchidaceae) nowy gatunek dla flory Dolnego Śląska. – Przyroda Sudetów 7: 9–14.
  4. Szlachetko D. L. Storczyki. MULTICO Oficyna Wydawnicza, Warszawa 2001. ​ISBN 83-7073-339-5​.
  5. Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.