Krytonosek diademowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Krytonosek diademowy
Scytalopus schulenbergi[1]
B. M. Whitney, 1994
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd tyrankowce
Rodzina krytonosowate
Podrodzina krytonoski
Rodzaj Scytalopus
Gatunek krytonosek diademowy
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Krytonosek diademowy (Scytalopus schulenbergi) – gatunek małego ptaka z rodziny krytonosowatych. Opisany w 1994. Występuje w Boliwii i Peru. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Taksonomia[edytuj]

Gatunek został odkryty w 1992 i opisany po raz pierwszy w 1994 przez B. M. Whitney'a. Holotyp został odłowiony 28 marca 1993 4 km od miejscowości Chuspipata w Boliwii na wysokości 3215 m n.p.m. (koordynaty: 16°19′S 67°51′W/-16,316667 -67,850000). Był to prawie dorosły samiec[3]. Prawdopodobnie najbliżej spokrewniony z krytonoskiem punańskim (Scytalopus simonsi) i nieopisanego jak dotąd (2015) gatunku znanego jako Apurimac tapaculo[4].

Morfologia[edytuj]

Długość ciała wynosi blisko 10 cm[4]. Znane masy ciała dwóch samców to 15,2 g[3] i 17 g[4]. Występuje nieznaczny dymorfizm płciowy. Przód wierzchu głowy i brew srebrzystobiałe, kontrastują z czarną „maską” obejmującą przód czoła, kantarek i obszar za okiem. Wierzch ciała i sterówki ciemnoszare, we wszystkich miejscach (z wyjątkiem wierzchu głowy i barkówek) można dostrzec miejscami brązowy odcień. Kuper ma kolor pomarańczowordzawy, matowy; pokrywają go popielate pasy. Spód ciała szary po ciemnoszary, najjaśniejsze pióra na brodzie i gardle. W niższej części brzucha występuje srebrzysty połysk. Boki i okolice kloaki zwykle mają kolor pomarańczowordzawy i są pokryte popielatymi pasami[4].

Wymiary szczegółowe (n = 26, przy długości ogona – 25): długość dzioba (górnej krawędzi) 10,2–12,1 mm, skoku – 20,4–22,7 mm, skrzydła – 47,1–55 mm, ogona – 33,8–43,2 mm[3].

Zasięg występowania[edytuj]

Krytonosek diademowy występuje w Boliwii (Yungas[5] w departamencie Cochabamba) oraz południowo-wschodnim Peru (Cordillera de Vilcanota w regionie Cuzco)[4].

Ekologia[edytuj]

Środowiskiem życia gatunku są zarośla bambusów oraz gesty podszyt w wilgotnych lasach oraz tuż poniżej linii drzew. Odnotowywany na wysokości 2800–3400 m n.p.m. Na wyższych wysokościach krytonoska diademowego zastępuje punański, na niższych – śpiewny (S. parvirostris)[4]. W trzech zbadanych żołądkach były wyłącznie owady[3]. Żeruje na ziemi lub w jej pobliżu, szybko się porusza. Pisklęta odnaleziono w Peru w środku października; prawdopodobnie gniazduje od września do stycznia. Jedno odnalezione gniazdo miało kształt kulisty, wejście ulokowane zostało u góry. Budulec stanowiły mchy i porosty, do tego niewielka ilość gałęzi i materii roślinnej. Ulokowane było tuż pod powierzchnią gruntu pokrytego mchem i liśćmi. Do wejścia prowadził krótki tunel, prawdopodobnie naturalny[4].

Status zagrożenia[edytuj]

IUCN uznaje krytonoska diademowego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 2000 roku (stan w 2015). BirdLife International wymienia 5 ostoi ptaków IBA, w których występuje krytonosek diademowy[6].

Przypisy

  1. Scytalopus schulenbergi, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Scytalopus schulenbergi. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c d Whitney, B.M.. A new Scytalopus tapaculo (Rhinocryptidae) from Bolivia, with notes on other Bolivian members of the genus and the magellanicus complex. „Wilson Bulletin”. 106 (4), s. 585-614, 1994. 
  4. a b c d e f g J. del Hoyo, A. Elliot, D.A. Christie: Handbook of the Birds of the World. T. 8. Broadbills to Tapaculos. Lynx Edicions, 2003, s. 781. ISBN 84-87334-50-4.
  5. Yungas to zbiorcza nazwa dla pasu lasów ciągnących się przez wschodnie stoki Andów
  6. Diademed Tapaculo Scytalopus schulenbergi. BirdLife International. [dostęp 31 grudnia 2015].

Linki zewnętrzne[edytuj]