Kukal zmienny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kukal zmienny
Centropus sinensis[1]
(Stephens, 1815)
Kukal zmienny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd kukułkowe
Rodzina kukułkowate
Podrodzina kukale
Plemię Centropodini
Rodzaj Centropus
Gatunek kukal zmienny
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Kukal zmienny (Centropus sinensis) – gatunek dużego ptaka z rodziny kukułkowatych. Występuje w południowo-wschodniej Azji. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał James Francis Stephens w 1815 na podstawie holotypu z Ningbo (Chiny). Nowemu gatunkowi nadał nazwę Polophilus sinensis[3]. Obecnie (2017) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny umieszcza kukala zmiennego w rodzaju Centropus. Wyróżnia 6 podgatunków[4]. Badania mtDNA wskazują na to, że kukal zmienny najbliżej spokrewniony jest z kukalem jawajskim (C. nigrorufus)[3].

Podgatunki i zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

IOC wyróżnia następujące podgatunki[4]:

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi 47–52 cm. Masa ciała dla 1 samca z Indii: 236 g, dla jednej samicy z Indii: 268 g[3]. W upierzeniu dymorfizm płciowy nie występuje. Samice są większe od samców. Głowa, górna część grzbietu i spodnie partie ciała czarne. Na głowie występuje niebieska lub fioletowawa opalizacja. Skrzydła kasztanowe. Sterówki czarne z zielonym połyskiem. Pokrywy podskrzydłowe czarne; u niektórych osobników występują drobne białe paski. Tęczówka barwy od brązowej po czerwoną. Dziób i nogi czarne[5].

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Środowiskiem życia kukali zmiennych są obszary trawiaste i zarośla wtórne na skrajach lasów, w okolicy obszarów rolniczych i wodnych. Występują również w namorzynach, zakrzewieniach, na bagnach, w trzcinowiskach i ogrodach. Są to ptaki skryte, często ukrywają się w gęstej roślinności. Żywią się dużymi owadami, gąsienicami, małymi kręgowcami (jak młode myszy czy jaszczurki), ślimakami, ptasimi jajami, owocami i nasionami. Pożywienia szukają na ziemi[6].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Okres lęgowy trwa podczas pory najintensywniejszych opadów deszczu; w północnych Indiach głównie od czerwca do września, na Półwyspie Indyjskim i Sri Lance niemal cały rok (Na Sri Lance najintensywniej w marcu i kwietniu)[3]. Gniazdo ma kształt kulisty, zbudowane jest z luźno splecionych traw, liści i gałęzi. Rosnące nieopodal liście i gałązki zostają wplecione w konstrukcję gniazda, dzięki czemu pozostaje one zawsze dobrze ukryte. Zniesienie liczy 3–6 jaja. Obydwa ptaki z pary zajmują się wysiadywaniem i młodymi[6].

Status[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje kukala zmiennego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 (stan w 2017)[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Centropus sinensis, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Centropus sinensis. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c d e f g h i j Payne, R.: Greater Coucal (Centropus sinensis). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2017. [dostęp 13 marca 2017].
  4. a b Frank Gill & David Donsker: Hoatzin, turacos & cuckoos. IOC World Bird List (v7.1), 8 stycznia 2017. [dostęp 13 marca 2017].
  5. Robert B. Payne: The Cuckoos. OUP Oxford, 2005, s. 238–240. ISBN 978-0-19-151355-8.
  6. a b Nicole Bouglouan: Greater Coucal Centropus sinensis. Oiseaux-Birds, 20 marca 2013. [dostęp 13 marca 2017].
  7. Greater Coucal Centropus sinensis. BirdLife International. [dostęp 13 marca 2017].