Marsz Kaszubski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kaszëbsczi Himn
Marsz Kaszubski
Ilustracja
Herb Kaszub
Naród Kaszubi
Tytuł alternatywny Hymn Kaszubski
Tekst Hieronim Derdowski, 1880
Muzyka Feliks Nowowiejski, 1921
Lata obowiązywania od 1921 r.

Marsz Kaszubski – popularna kaszubska pieśń patriotyczna, używana przez część Kaszubów jako nieoficjalny hymn[1].

Autorem pieśni jest Hieronim Derdowski, który umieścił ją w swoim poemacie Ò panu Czôrlińsczim co do Pùcka pò sécë jachôł. Tekst do melodii zbliżonej do Mazurka Dąbrowskiego zaadaptował w 1921 Feliks Nowowiejski[2].

Przez długi okres Marsz Kaszubski był uznawany przez wielu Kaszubów za nieoficjalny hymn[2].

Tekst Marszu Kaszubskiego[edytuj | edytuj kod]

Tekst Marszu Kaszubskiego po Kaszubsku[3][edytuj | edytuj kod]

Tam gdze Wisła òd Krakòwa
W pòlsczé mòrze płënie
Pòlskô wiara, pòlskô mòwa
Nigdë nie zadżinie.

Ref.
Nigdë do zgùbë
Nie przińdą Kaszëbë,
Marsz, marsz, marsz za wrodżem!
Më trzimómë z Bòdżem.

Më z Niemcama wieczi całé
Krwawé wiedlë wòjnë.
Wòlné piesnië wiedno brzmiałë
Bez górë i chòjnë.

Ref. Nigdë do zgùbë...

Przëszedł Krzëżôk w twardi blasze,
Pólëł wsë i miasta,
Za to jegò cepë nasze
Grzmôcëłô lôt dwasta.

Ref. Nigdë do zgùbë...

Nas zawòłôł do swi rotë
Pòlsczi król Jadżełło,
Téj w niemiecczich karkach gnôtë
Trzeszczałë jaż miło.

Ref. Nigdë do zgùbë...

Gdze król Kadzmiérz gnôł Krzëżôka?
Gnôł gò pòd Chònice!
Bë gò zgniotłë, jak robôka,
Kaszëbsczé kłonice.

Ref. Nigdë do zgùbë...

Czej rôz naju òkrãtama
Szwedë najechalë,
Më żesmë jich kapùzama
Z Pùcka wënëkalë.

Ref. Nigdë do zgùbë...

Krzëżã swiãtim przëżegnóné
Séc, seczera, kòsa,
Z tim Kaszëba w piekle stónie,
Diôbłu ùtrze nosa.

Ref. Nigdë do zgùbë...

Nasz Stanisłôw Kòstka swiãti,
Co sã ù nas rodzył,
Nie dopùscy, bë zawzãti
Wróg nóm długò szkòdzył.

Ref. Nigdë do zgùbë...

Płaczą matczi nad sënama
Płaczą dzys dzewice,
Hola, jesz je Bóg nad nama
Dôł cepë, kłonice.

Ref. Nigdë do zgùbë...

Okładka książki Derdowkiego Ò panu Czôrlińsczim co do Pùcka pò sécë jachôł z 1880 r.


Tekst Marszu Kaszubskiego po Polsku[3][edytuj | edytuj kod]

Tam gdzie Wisła od Krakowa

W polskie morze płynie

Polska wiara, polska mowa

Nigdy nie zaginie.

Nigdy do zguby

Nie przyjdą Kaszuby¹

Marsz, marsz za wodzem!

My trzymamy z Bogiem.

My z Niemcami wieki całe

Krwawe wiedli wojny

Wolne pieśni zawsze brzmiały

Poprzez góry i sosny.

Nigdy do zguby...

Przyszedł Krzyżak w twardej blasze,

Hieronim Derdowski - autor słów Marszu Kaszubskiego

Palił wsie i miasta,

Za to jego cepy nasze

Grzmociły lat dwasta².

Nigdy do zguby...

Nas zawołał do swej roty

Polski król Jagiełło,

Wtedy w niemieckich karkach gnaty³

Trzeszczały aż miło.

Nigdy do zguby...

Gdzie król Kazimierz gnał Krzyżaka?

Gnał go pod Chojnice!

By go zgniotły, jak robaka,

Kaszubskie konnice.

Nigdy do zguby...

Kiedy z razu okrętami

Szwedzi najechali,

My ich kapuzami⁴

Z Pucka wyganiali.

Nigdy do zguby...

Krzyżem świętym przeżegnane

Sierp, siekiera, kosa,

Z tym Kaszub w piekle stanie,

Diabłu utrze nosa.

Nigdy do zguby...

Nasz Stanisław Kostka święty,

Co się u nas rodził,

Nie dopuści, by zawzięty

Wróg nam długo szkodził.

Nigdy do zguby...

Płaczą matki nad synami

Płaczą dziś dziewice,

Hola, jest jeszcze Bóg nad nami

Dał (nam) cepy, konnice.

Nigdy do zguby...

  • ¹ Nigdy nie zginą Kaszubi.
  • ² "Dwieście" w liczbie mnogiej. W języku polskim nie używa się już liczby podwójnej. "Dwieście" to jej nieświadoma pozostałość.
  • ³ Kości.
  • ⁴ Nakrycie głowy, tzw. kapuza.

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

Według części Kaszubów "Marsz Kaszubski" nie oddaje w odpowiedni sposób kaszubskiej tożsamości[1]. Wiele kontrowersji wywołują słowa “pòlskô wiara, pòlskô mòwa”, militarystyczny wyraz utworu, skupiającego się na sławieniu wojny przeciw Niemcom w służbie polskiej oraz same intencje i stosunek do rodzimego języka autora, (…) którego pociągała szczególnie chłopska satyra, rubaszność, skoro już samo użycie gwary miało wywoływać u odbiorców śmiech (…)[1][4]. Podkreślanie związków Kaszub z Polską i wspólnej wrogości do Niemiec leżało w klimacie politycznej poprawności obowiązującej w tym zakresie w II Rzeczypospolitej i w PRL. "Marsz" został zaadaptowany do roli hymnu przez kompozytora Feliksa Nowowiejskiego, który tekst z własną melodią (zastępującą opisanego w książce Mazurka Dąbrowskiego) i tytułem "Hymn Kaszubski" wydał w 1921 r. w śpiewniku "Polska Zjednoczona". Feliks Marszałkowski "Dloczegu Derdovskji nje napjisoł „himnu”? ("Zrzesz Kaszëbskô", 1937) zakwalifikował tę pieśń jako "odpowiednią na święto konia"[2][5]. Można przypuszczać, że stosunkowo duża popularność "Marszu" mogła wynikać z faktu, że w warunkach ograniczania aspiracji Kaszubów był on jedną z niewielu dopuszczalnych form zamanifestowania Kaszubskości, wyrażanego w słowach "Nigdë do zgùbë nie przińdą Kaszëbë" i "Më trzimómë z Bòdżem"[2]. Z tych powodów wielokrotnie poddawana jest w wątpliwość jednocząca funkcja pieśni[1][2].

Według Kaszëbskô Jednota hymnem narodowym Kaszubów jest "Ziemia Rodnô" Jana Trepczyka[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Hymn kaszubski: czy kontrowersyjny “Marsz…” Derdowskiego wyklucza? | Skra – pismiono ò kùlturze, pismiono.com [dostęp 2019-02-22].
  2. a b c d e artykuly-Kaszubski herb, flaga, hymn, święto : Nasze Kaszuby, naszekaszuby.pl [dostęp 2019-02-22].
  3. a b Marsz Kaszubski – Hieronima Derdowskiego | Kaszubska Strona Informacyjna [dostęp 2019-01-28].
  4. Jan Drzeżdżon, Piętno Smętka, 1973.
  5. Feliks Marszałkowski, "Dloczegu Derdovskji nje napjisoł »himnu«?" (czasopismo "Zrzesz Kaszëbskô"), 1937.
  6. Hymn narodowy | Kaszëbskô Jednota, kaszebsko.com [dostęp 2019-02-22].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]