Międzypłciowy konflikt genetyczny między loci

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Międzypłciowy konflikt genetyczny między loci (interlocus sexual conflict) – rodzaj konfliktu płciowego, w którym dochodzi do interakcji zestawu antagonistycznych alleli dwóch bądź większej liczby różnych loci u samców i samic, co skutkuje u obu płci zmniejszeniem dostosowania.

Konflikt płciowy zachodzi na skutek odmiennych interesów reprodukcyjnych obu płci. Zjawisko to jest często spotykane wśród gatunków rozmnażających się płciowo. Dzieli się je w zależności od tego, czy u obu płci zaangażowany jest weń ten sam gen (intralocus sexual conflict) czy też różne geny (interlocus sexual conflict). W pierwszym przypadku optimum dostosowania odpowiada u obu płci różnym stanom danej cechy. W drugim chodzi o różne cechy wpływające na interakcje między płciami[1].

Źródła[edytuj | edytuj kod]

Konflikt genetyczny wywodzi się z odmiennych interesów (w sensie ewolucyjnym) samców i samic, produkujących odmienne rodzaje gamet[2].

Konflikty między loci i wewnątrz locus[edytuj | edytuj kod]

Genetyczną podstawą rozróżnienia pomiędzy konfliktami między loci i wewnątrz locus (intralocus sexual conflict) jest położenie wchodzących ze sobą w interakcje antagonistycznych alleli. Konflikt, w którym anatagonistyczne allele leżą w tym samym miejscu, zwany jest intralocus sexual conflict, natomiast sytuacja, gdy leżą one w różnych loci, stanowi właśnie interlocus sexual conflict[2]. Intralocus sexual conflict zachodzi, gdy samce i samice podlegają innej presji selekcyjnej w tym samym locus, co skutkuje tym, że każda z płci ogranicza ewolucję drugiej płci. Dla kontrastu interlocus sexual conflict pojawia się, gdy samce i samice doświadczają presji selekcyjnej dotyczącej odrębnych loci[3].

Koewolucja agonistyczna[edytuj | edytuj kod]

Omawiany konflikt płciowy zaproponowano jako przyczynę agonistycznej koewolucji płciowej. Model koewolucji płciowej, porównywany do opisywanego hipotezą Czerwonej Królowej, jest następujący[2]. Kiedy allel w jednym locus u samców zwiększa ich dostosowanie, zmniejszając zarazem dostosowanie samicy, samice będą ewoluować w kierunku przeciwko adaptacji zapewnianej przez inne loci, redukującej doznawaną szkodę[styl do poprawy]. Innymi słowy, samice mogą opierać się niekorzystnemu dlań zjawisku, rozwijając cechy redukujące bezpośrednie koszty, na jakie narażają je samce[2][brak potwierdzenia w źródle]. By uznać interlocus sexual conflict za wiarygodną przyczynę koewolucji agonistycznej, koszty nakładane na samice przez samce poprzez wszystkie loci muszą przekraczać pośrednie korzyści otrzymywane przez samice poprzez kontakty z płcią przeciwną[4][brak potwierdzenia w źródle].

Przykłady[edytuj | edytuj kod]

Interlocus sexual conflict może być potencjalnie szeroko rozpowszechniony. Jednak większości przypadków konfliktu płciowego nie kategoryzuje się jako interlocus sexual conflict ani intralocus sexual conflict, jako że umiejscowienie genów biorących w nim udział nie jest znane. Niemniej wyniki pewnych doświadczeń wskazują, że może on stanowić przyczynę koewolucji agonistycznej[potrzebny przypis].

W przypadku cuchny nawozowej samice mogą doznać urazów w walkach pomiędzy konkurującymi o nie samcami. Samce podlegają selekcji w kierunku nabywania cech zwiększających ich sukces rozrodczy poprzez skuteczniejszą konkurencję. Jednak samice tworzą zestaw antagonistycznych adaptacji redukujących niebezpieczeństwo urazu w bitwie pomiędzy samcami. Co więcej, pojawia się międzypłciowy konflikt genetyczny pomiędzy samcami i samicami dotyczący odrębnych loci, który może prowadzić do niekończącego się ewolucyjnego wyścigu zbrojeń. Nowa cecha u samców zwiększa bowiem ich zdolność do konkurowania z innymi samcami, wpływając niekorzystnie na samice[5].

W badaniu laboratoryjnym Drosophila melanogaster wprowadzono do organizmów samic mutację zmniejszającą atrakcyjność tychże. Przez redukcję atrakcyjności samic, u których nowa cecha uległa ekspresji, mutacja zabezpieczyła samice przed bezpośrednimi kosztami zalotów samców i ponownych kopulacji. Doświadczenie pokazało, że allele chroniące w ten sposób samice uległy znacznej akumulacji w badanej grupie, co oznacza, że bezpośrednie koszty zachowań samców przekraczają pośrednie zyski tego zjawiska. Stanowi to dowód wystąpienia omawianego konfliktu płciowego[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. T Chapman, G Arnqvist, J Bangham, L Rowe. Sexual conflict. „Trends in Ecology and Evolution”. 18, s. 41–47, 2003. DOI: 10.1016/s0169-5347(02)00004-6. 
  2. a b c d JA Andres, HE Morrow. The origin of interlocus sexual conflict: is sex-linkage important?. „J. Evol. Biol.”. 16, s. 219–223, 2003. DOI: 10.1046/j.1420-9101.2003.00525.x. 
  3. R. Bonduriansky, S.F. Chenoweth. Intralocus sexual conflict. „Trends in Ecology and Evolution”. 24, s. 280–288, 2009. DOI: 10.1016/j.tree.2008.12.005. 
  4. a b A. D. Stewart, E. H. Morrow, W. R. Rice. Assessing putative interlocus sexual conflict in Drosophila melanogaster using experimental evolution. „Proc. Royal Soc.-Biol.”. 272, s. 2029–2035, 2005. DOI: 10.1098/rspb.2005.3182. 
  5. G.A. Parker, Sexual selection and sexual conflict, M.S. Blum, N.A. Blum, Sexual Selection and Reproductive Competition in Insects, Academic Press (1979), s. 123–166.