Muchomor cesarski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Muchomor cesarski
Muchomor cesarski: zdjęcie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina muchomorowate
Rodzaj Amanita
Gatunek muchomor cesarski
Nazwa systematyczna
Amanita caesarea (Scop.) Pers.
Syn. meth. fung. 2: 252 (Getynga, 1801)
Amanita-caesarea 02.JPG
Oronges.jpg

Muchomor cesarski (Amanita caesarea (Scop.) Pers.) – gatunek grzybów należący do rodziny muchomorowatych (Amanitaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Amanita, Amanitaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi [1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1772 r. Giovanni Antonio Scopoli nadając mu nazwę Agaricus caesarius. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1801 r. Christian Hendrik Persoon, przenosząc go do rodzaju Amanita[1].

Niektóre synonimy nazwy naukowej[2]:

  • Agaricus caesareus Scop. 1772
  • Amanita aurantia Lam. 1783
  • Amanita aurantiaca Pers. 1801
  • Amanita caesarea var. alba Gillet 1874
  • Amanita caesarea var. aurantia Gillet 1874
  • Amanita caesarea (Scop.) Pers. 1801) var. caesarea
  • Amanita caesarea var. lutea Gillet 1874
  • Amanita caesarea var. rubra Gillet 1874
  • Venenarius caesareus (Scop.) Murrill 1913
  • Volvoamanita caesarea (Scop.) E. Horak 1968

Nazwę polską podał Henryk Orłoś w 1949 r[3].

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Średnica 8-20 cm, początkowo niemal kulisty, później płaskołukowaty, u starszych okazów płaski. Powierzchnia gładka i naga, czasami z resztkami osłony. Brzegi kapelusza wyraźnie prążkowane, barwa jaskrawopomarańczowa do czerwonopomarańczowej, później blednąca do złotożółtej i bladożółtej[4].

Blaszki

Wolne i gęste, początkowo mają kolor bladożółty, później złotożółty[4].

Trzon

Wysokość do 16 cm, nieomal walcowaty, o nieco zgrubiałej podstawie otoczonej białą pochwą w postaci dużych płatów. Początkowo jest pełny, później rurkowaty. Posiada duży, żółty i zwisający pierścień[4].

Miąższ

Biały, tylko pod skórką złotożółty. Smak i zapach niewyraźny[4].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Jest pospolity na południu Europy, w Europie Środkowej jest rzadki[5]. W Polsce opisano w literaturze tylko jedno stanowisko tego gatunku – w miejscowości Bielinek nad Odrą w 1959[3]. Obecnie jest uważany za gatunek wymarły[6], możliwy jednak do znalezienia w cieplejszych regionach kraju[7].

Stadium młodociane ukazuje się nad ziemią przypominając tępy koniec jajka, potem szybko uwalnia się z osłony. Owocniki pojawiają się od lipca do października w świetlistych i ciepłych lasach liściastych pod dębami, kasztanem jadalnym, rzadziej pod bukami[4].

Znaczenie[edytuj]

Grzyb mikoryzowy[3]. Jest jadalny. W starożytności uważany był za przysmak godny cesarskiego stołu, stąd też i jego nazwa. Obecnie nadal ceni się jego walory smakowe[5].

Gatunki podobne[edytuj]

  • muchomor żółtawy (Amanita crocea). Jest jaśniejszy i ma trzon łuskowaty[4].
  • muchomor czerwony (Amanita muscaria), który różni się ciemniejszą barwą kapelusza, białymi blaszkami i białym trzonem.

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2016-01-08].
  3. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e f Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. a b Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  6. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  7. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.