Nikandra (roślina)
![]() Nikandra miechunkowa | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | |||
Klasa | |||
Nadrząd | |||
Rząd | |||
Rodzina | |||
Rodzaj |
nikandra | ||
Nazwa systematyczna | |||
Nicandra Adans. Fam. 2: 219. Jul-Aug 1763[3] | |||
Typ nomenklatoryczny | |||
N. physalodes (L.) Gaertn.[3] | |||
Synonimy | |||
|
Nikandra, wzdętka[4] (Nicandra Adans.) – rodzaj roślin z rodziny psiankowatych (Solanaceae). Jest to takson monotypowy tj. należy tu jeden gatunek – nikandra miechunkowa[5][6] Nicandra physalodes (L.) Gaertn. Fruct. Sem. Pl. 2: 237 1791[7]. Roślina ta pochodzi prawdopodobnie z Ameryki Południowej (Peru), ale została szeroko rozpowszechniona w strefie międzyzwrotnikowej[5] oraz w strefach umiarkowanych obu półkul[8]. W Polsce ma status zadomowionego antropofita[4].
Gatunek uprawiany jest jako jednoroczna roślina ozdobna[5]. Sadzony jest też dlatego, że z powodu zawartości steroidowych laktonów odstrasza muchy. Niektórym nasionom brakuje jednego chromosomu, co sprawia, że mogą one pozostawać w uśpieniu przez około 30 lat[6].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]- Pokrój
- Roślina jednoroczna osiągająca do 1,5 m wysokości i zwykle o jeszcze większej szerokości[5].
- Liście
- Pojedyncze, skrętoległe, ząbkowane[5].
- Kwiaty
- Pięciokrotne, promieniste, wyrastają pojedynczo w kątach liści. Kielich o działkach wolnych, sercowatych, z krawędziami ze sobą stykającymi się i wywiniętymi na zewnątrz, w efekcie kielich ma 5 ostrych krawędzi. Korona kwiatu u nasady to dzwonkowato zrośnięte i białe części płatków, które wyżej rozszerzają się w rozpostarte kołowo i fioletowe łatki o średnicy ok. 4 cm. Pręcików jest 5, równych długością. Zalążnia górna, trój- do pięciokomorowa, z licznymi zalążkami, szyjka słupka pojedyncza, zakończona kulistym znamieniem[5].
- Owoce
- Purpurowa jagoda w miarę dojrzewania zasychająca i pękająca po dojrzeniu, zawierająca dużą liczbę drobnych nasion[5].
-
Kwiat
-
Owoce ukryte w kielichach
-
Otwarty owoc
-
Nasiona
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]W obrębie rodziny psiankowatych (Solanaceae) klasyfikowana w podrodzinie Solanoideae[9].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2017-02-20] (ang.).
- ↑ a b c Nicandra. Index Nominum Genericorum (ING). [dostęp 2017-02-20]. (ang.).
- ↑ a b Zbigniew Mirek i inni, Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 120, ISBN 978-83-62975-45-7 .
- ↑ a b c d e f g Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 229. ISBN 0-333-74890-5.
- ↑ a b David J. Mabberley , Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 629, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
- ↑ Nicandra physalodes (L.) Gaertn.. [w:] The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2018-12-23].
- ↑ Nicandra physalodes (L.) Gaertn.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-11-22].
- ↑ Genus: Nicandra Adans.. [w:] U.S. National Plant Germplasm System [on-line]. [dostęp 2017-02-20].
- BioLib: 40734
- EoL: 579531
- EUNIS: 184982
- Flora of China: 200020547
- Flora of North America: 200020547
- FloraWeb: 3848
- GBIF: 5341754
- identyfikator iNaturalist: 78217
- IPNI: 1055225-2
- ITIS: 30561
- NCBI: 33118
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2383030
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:816832-1
- Tela Botanica: 44071
- identyfikator Tropicos: 29602519
- USDA PLANTS: NIPH
- CoL: 749S3