Michel Adanson

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Michel Adanson
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 7 kwietnia 1727
Aix-en-Provence, Francja
Data i miejsce śmierci 3 sierpnia 1806
Paryż
Zawód przyrodnik

Michel Adanson (ur. 7 kwietnia 1727 w Aix-en-Provence, zm. 3 sierpnia 1806 w Paryżu) - francuski przyrodnik szkockiego pochodzenia.

Adanson urodził się w Aix-en-Provence. Jego rodzina przeniosła się do Paryża w 1730. Po opuszczeniu Collège Sainte-Barbe był zatrudniony w gabinetach R. A. F. Réaumura i Bernarda de Jussieu, jak również w Jardin des Plantes w Paryżu. Uczęszczał na wykłady w Jardin du Roi oraz Collège Royal w Paryżu od 1741 do 1746 roku. Pod koniec 1748 roku, finansowany przez dyrektora Francuskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej, wyjechał na ekspedycję badawczą do Senegalu. Pozostał tam przez pięć lat, zbierając i opisując wiele zwierząt i roślin. Zbierał także wszystkie towary handlowe, kreślił mapy kraju, prowadził systematyczne obserwacje meteorologiczne i astronomiczne, a przygotowywał gramatykę i słowniki języków używanych na brzegach rzeki Senegal[1].

Po powrocie do Paryża w 1754, na podstawie badań zgromadzonego materiału napisał Histoire naturelle du Senegal (1757)[1]. Sprzedaż książki była jednak niezadowalająca i po bankructwie wydawcy oraz zwrocie kosztów subskrybentom, Adanson oszacował, że koszt wydania książki wyniósł go 5000 liwrów, co rozpoczęło okres nędzy, w której żył przez resztę życia[2]. Praca ta ma szczególne znaczenie ze względu na esej na temat muszli, zamieszczony na końcu pracy, w którym Adanson zaproponował swoją uniwersalną metodę, system klasyfikacji odmienny od systemów Buffona i Linneusza. Opracował on klasyfikację wszystkich zorganizowanych istot na podstawie poszczególnych organów. Ponieważ każdy organ rodzi nowe relacje, ustanawia więc określoną liczbę niezależnych układów. Istoty posiadające największą liczbę podobnych organów grupowane są w jednym wielkim dziale, a relacja była uznawana za bardziej oddaloną proporcjonalnie do odmienności narządów[1].

W 1763 roku Adanson opublikował Familles naturelles des plantes. W pracy tej rozwinął system, który opisano powyżej, z który to w swojej przynależności do naturlanych relacji botanicznych, bazował na systemie Josepha Pittona de Tournefort i był w pewnym stopniu przewidziany niemal sto lat wcześniej przez Johna Ray'a. Sukces tej pracy był utrudniony przez innowacyjność zastosowanych w niej terminów, które były ośmieszane przez obrońców popularnego systemu płciowego Linneusza; jakkolwiek system ten przyczynił się do otwarcia drogi do ustanowienia, za pośrednictwem głównego dzieła Antoine'a Laurenta de Jussieu Genera plantarum (1789), naturalnego sposobu klasyfikacji roślin[1].

W 1774 roku Adanson przedstawił do rozpatrzenia Francuskiej Akademii Nauk obszerną pracę, obejmującą wszystkie znane istoty i substancje. Składała się ona z 27 dużych tomów rękopisu, obrazujących ogólne relacje całej tej materii i jej dystrybucji; 150 kolejnych tomów obejmowało spis, w układzie alfabetycznym, 40 000 gatunków, słownictwo liczące 200 000 słów, wraz z ich wyjaśnieniami oraz wiele odrębnych wspomnień i przemyśleń autora, 40 000 rycin i 30 000 okazów z trzech królestw przyrody. Komitet, któremu zostało powierzone zbadanie tej ogromnej ilości informacji, mocno rekomendował, by Adanson podzielił je i opublikował jedynie pierwotne dane, pomijając kompilacje. Ten stanowczo jednak odrzucił tę radę, w efekcie czego potężne dzieło, nad którym ciągle pracował, nigdy nie zostało opublikowana[1].

Jego nazwisko upamiętnia rodzaj Adansonia (baobab).

Adans. to symbol Adansona, umieszczany przy łacińskich nazwach gatunków, które sklasyfikował[3].

Przypisy

  1. a b c d e Chisholm, Hugh, ed.: Adanson, Michel. Cambridge University Press, s. 183. (ang.)
  2. Adanson, Michel Adanson : the Bicentennial of Michel Adanson's Familles des Plantes. Part one. The Hunt botanical library Carnegie Institute of Technology. Pittsburgh, 1963:49.
  3. Adans. IPNI. Data dostępu: 2017-03-19