Ornitocheir

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ornitocheir
Ornitocheirus
Seeley, 1869
Ornithocheirus sp.
Ornithocheirus sp.
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada gady
Podgromada diapsydy
Infragromada archozauromorfy
(bez rangi) archozaury
(bez rangi) Ornithodira
(bez rangi) pterozauromorfy
Rząd pterozaury
Podrząd pterodaktyle
Nadrodzina Ornitocheiroidy
Rodzina Ornitocheiry
Rodzaj Ornitocheir

Ornitocheir (Ornitocheirus) – rodzaj dużego pterozaura pochodzącego ze wczesnej kredy z Europy i Ameryki Południowej.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Ornitocheirus pochodzi z greki (ορνις- ornis- oznacza ptaka, natomiast χειρ- cheir- rękę). Nazwę rodzajową możemy więc przetłumaczyć na "ptasią rękę" albo "rękę ptaka".

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Zamieszkiwał Europę i Amerykę Południową 125 MLT we wczesnym okresie kredowym. Jego pozostałości odnaleziono m.in. w dzisiejszej Brazylii w formacji Santana. Był to najwcześniejszy duży pterozaur, większość innych dużych rodzajów pojawiła się 90 milionów lat temu.

Wielkość[edytuj | edytuj kod]

Był to jeden z największych pterozaurów, jakie latały na prehistorycznym niebie. Rozpiętość jego wielkich skrzydeł dochodziła do 12 m. Szacuje się także, że dorastał on do 3,5 m długości, z czego aż 1,5 m stanowiła głowa. Prawdopodobnie też stojąc na ziemi na czworakach dosięgał aż 3 m. Co do masy ciała, szacuje się ją na zaledwie 70 kg. Jest to niewiele jak na zwierzę tych rozmiarów, ale regułą jest, że stworzenia latające cechuje się niską wagą (dzisiejsze ptaki także są bardzo lekkie, jest to ważne przystosowanie do lotu). Masę ornitocheira zmniejszała bowiem obecność w kościach przestrzeni wypełnionych powietrzem (kości pneumatyczne).

Gatunki[edytuj | edytuj kod]

O. mesembrinus
O. giganteus atakujący lonchodekta

Chociaż przez lata badań wiele gatunków zostało przez badaczy umieszczanych w tym rodzaju, w dniu dzisiejszym pewne miejsce posiadają w nim tylko 3, z których na razie dopiero 2 otrzymały nazwy:

Ten ostatni był także przez jakiś czas umieszczany w osobnym rodzaju Tropeognathus mesembrinus, kolejne badania wykazały, że jednak właściwiej będzie ponownie umieścić go w rodzaju O. W związku z tym Tropeognathus został synonimem O. Przyczyną kłopotów z zaklasyfikowaniem pterozaurów do tego rodzaju są niezbyt obfite skamieniałości pozostawione przez jego przedstawicieli.

Następujące gatunki (wg obecnego stanu wiedzy) były mylnie włączane do rodzaju O.:

  • O. clifti (Mantell 1835) Newton 1888
  • O. curtus (Owen 1870) Newton 1888
  • O. diomedeus (Owen 1846) Newton 1888
  • O. "macrorhinus" (Jukes-Browne 1875)
  • O. "oxyrhinus" (Owen 1870)
  • O. hlavatschi (Fritsch, 1905)
  • O. weidenrothi (Wild 1990)
  • O. bunzeli (Seeley 1881)

Cimoliornis, Cretornis, and Paleornis, najpierw opisane jako ptaki, także były później łączone z rodzajem O. Dziś jednak za sensowniejsze wydaje się, by należały one do osobnych, własnych rodzajów.

Synonimy[edytuj | edytuj kod]

  • Tropeognathus (patrz wyżej)
  • Criorhynchus)

W kulturze[edytuj | edytuj kod]

Pterozaur ten pojawił się w serialu BBC Wędrówki z dinozaurami (epizod 4, opowiadający m.in. o ostatnich godach starego samca). Niestety podano tam błędną informację, iż był to największy pterozaur, jaki kiedykolwiek istniał, podczas gdy jeszcze okazalsze rozmiary osiągał kecalkoatl i to jemu należy się tytuł największego. Pojawił się również w specjalnym wydaniu "Wędrówek z dinozaurami" w odcinku pt. "Kraina Gigantów".

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Haines, T., and Chambers, P. (2006). The Complete Guide to Prehistoric Life. Canada: Firefly Books Ltd.