Mezozoik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
paleozoik > Mezozoik > kenozoik
252.17 – 66 milionów lat temu




Tabela stratygraficzna

Era mezozoiczna, mezozoikera która rozpoczęła się od wielkiego wymierania pod koniec permu, a skończyła zagładą wielkich gadów, pod koniec kredy (patrz tabelka), znanego jako wymieranie kredowe. Era mezozoiczna trwała dwa razy krócej niż paleozoiczna, bo tylko 170 milionów lat. Dzieli się ją na trzy okresy: trias, jurę i kredę.

Najważniejsze wydarzenia[edytuj | edytuj kod]

Era Okres (mln lat temu) Geologia Biologia
Mezozoik kreda
(130-65)
Pierwsze ruchy orogenezy alpejskiej. Pojawiają się oceany: Atlantycki, Indyjski, Spokojny, Dekan odrywa się od Afryki, pod koniec: wymarcie wielkich gadów. Kulminacja ery dinozaurów, gadów latających i morskich oraz amonitów; rozwój ssaków i ptaków; koniec: wielkie wymieranie.
jura
(204-130)
Całkowity rozpad Gondwany i Laurazji Dominacja gadów i owadów na lądach; Archaeopteryx; bogactwo miłorzębów
trias
(245-204)
Koniec orogenezy hercyńskiej, początek rozpadu Pangei. Szczyt rozwoju roślin iglastych; początek ekspansji gadów naczelnych, pierwsze ssaki.

Geologia[edytuj | edytuj kod]

W mezozoiku nastąpił rozpad superkontynentu obejmującego całą kulę ziemską – powstało zróżnicowanie na obszary posiadające skorupę kontynentalną oraz obszary posiadające jedynie skorupę oceaniczną.

Według teorii tektoniki płyt następują intensywne ruchy płyt tektonicznych, które powodują rozdzielenie się powstałej w permie Pangei.

Na pograniczu triasu i jury rozpoczyna się formowanie oceanów: Pacyfiku, Atlantyku i Oceanu Indyjskiego. Najstarszy jest południowo-zachodni fragment Oceanu Spokojnego, na wschód od archipelagu Wysp Sundajskich. Na miejscu Atlantyku najpierw powstaje wąski basen morski oddzielający Amerykę od Europy i Afryki. Na miejscu obecnego Oceanu Indyjskiego początkowo nastąpiło odsunięcie Madagaskaru od Afryki, później nastąpiło pęknięcie na wschód od Madagaskaru i rozejście się Afryki, Azji, Australii i Antarktydy – powstanie Oceanu Indyjskiego. Powstaje też wąska forma geosynklinalna – strefa Tetydy, na miejscu której wyrosną później Alpidy. W triasie i jurze dochodzi do pierwszych, na razie słabych ruchów orogenezy alpejskiej (pionowe ruchy blokowe). W kredzie nasila się aktywność tektoniczna – dochodzi do wypiętrzenia Tatr. W Sudetach i na Opolszczyźnie w płytkich morzach, rozdzielonych wyspą osadzają się grube seria piaszczyste i margliste.

Flora[edytuj | edytuj kod]

Trias jest okresem panowania roślin nagonasiennych iglastych. Rośliny kwiatowe (początkowo tylko magnoliowate) pojawiają się pod koniec ery mezozoicznej.

Fauna[edytuj | edytuj kod]

Mezozoik to epoka dinozaurów, choć w triasie pojawiają się pierwsze prymitywne ssaki. Cała era charakteryzuje się wzrostem różnorodności gatunkowej gadów lądowych i morskich, której szczyt obserwujemy w jurze i kredzie. Poza znanymi już z wcześniejszego okresu gadami morskimi i lądowymi pojawiają się aktywnie latające gady, a także pierwsze prymitywne ptaki. Ewolucja bezkręgowców jest powolna, poza głowonogami (amonity i belemnity), które w związku z tym służą jako znakomite, pierwszorzędne skamieniałości przewodnie. Podobnie jak u schyłku paleozoiku, również i pod koniec mezozoiku dochodzi do masowego wymierania roślin i zwierząt – prawdopodobnie wywołanego upadkiem gigantycznego meteorytu w regionie półwyspu Jukatan. Największe straty ponoszą amonity, belemnity, mięczaki, otwornice i dinozaury.

Mezozoik w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Na obszarze Polski w dolomitach triasowych występują bogate złoża rud cynku i ołowiu, złoża wapieni i margli, wysady solne, a w skałach jurajskich – niewielkie ilości rud żelaza. W morzu kredowym osadziły się piaskowce tworzące obecnie Góry Stołowe oraz margle pokrywające znaczne obszary Opolszczyzny – tzw. kreda opolska.

Kredowe nasilenie aktywności tektonicznej powoduje znaczne wypiętrzenie Tatr. Śladem geologicznych przeobrażeń w Polsce są surowce skalne: wapienie, margle, kreda i dolomity wydobywane w okolicach Opola, na Wyżynie Lubelskiej i w rejonie świętokrzyskim, a także skały fliszowe Karpat.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło mezozoik w Wikisłowniku


← mln lat temu
Mezozoik
← 4,6 mld 541 488 443 419 359 299 252 201 145 66 23 2