Osadnik Czerniakowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Osadnik Czerniakowski
Osadnik wodociągowy
Ilustracja
Widok z południowo-zachodniego krańca zbiornika na północny wschód
Położenie
Państwo  Polska
Lokalizacja Warszawa
Wysokość lustra 79,4 m n.p.m.
Morfometria
Powierzchnia 17,8 ha
Głębokość
• maksymalna

5 m
Objętość 850 000–1 275 000 m³
Położenie na mapie Warszawy
Mapa konturowa Warszawy, w centrum znajduje się owalna plamka nieco zaostrzona i wystająca na lewo w swoim dolnym rogu z opisem „Osadnik Czerniakowski”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się owalna plamka nieco zaostrzona i wystająca na lewo w swoim dolnym rogu z opisem „Osadnik Czerniakowski”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, w centrum znajduje się owalna plamka nieco zaostrzona i wystająca na lewo w swoim dolnym rogu z opisem „Osadnik Czerniakowski”
Ziemia52°13′03″N 21°03′18″E/52,217500 21,055000

Osadnik Czerniakowski[1] lub Osadnik wodociągowy[2] – sztuczny zbiornik wodny, osadnik w warszawskiej dzielnicy Śródmieście.

Położenie i charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Osadnik Czerniakowski to sztuczny zbiornik wodny[1] leżący po lewej stronie Wisły, w jej bliskim sąsiedztwie, w stołecznej dzielnicy Śródmieście, na obszarze MSI Ujazdów[3]. W pobliżu przebiegają ulice: Czerniakowska, Stanisława Mikkego oraz Wał Zawadowski[3]. Osadnik znajduje się na terenie Stacji Pomp Rzecznych przy ulicy Czerniakowskiej 124[4].

Powierzchnia zbiornika wynosi 17,8 ha. Ma w przybliżeniu kształt trapezu[4]. Jego pojemność, w zależności od stanu Wisły, waha się w przedziale 850 000–1 275 000 m³[2]. Dopływ zapewnia Wisła, a także wody gruntowe[2]. Dno jest poziome[4]. Woda z rzeki doprowadzana jest przez komory ssawne (czerpalne), zatoki i przepusty w formie przewodów o średnicy 1 m[4]. Odpływ w kierunku Filtrów realizowany jest przy pomocy urządzeń pompujących[4].

Skarpa akwenu nachylona jest w stosunku 1:2[4]. Górna jej krawędź znajduje się na wysokości 5,5 m nad poziomem Wisły, natomiast dno na poziomie -2,25 m[4]. Poziom wody osiąga wartości od 1 m do 2,75 m npW. W związku z tym maksymalna głębokość zbiornika to 5 m[4]. Skarpy są obrukowane i zalane betonem[4].

Według numerycznego modelu terenu udostępnionego przez Geoportal lustro wody znajduje się na wysokości 79,4 m n.p.m.[3] Identyfikator MPHP osadnika to 96935[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Osadnik stanowi części systemu poboru wody dla Warszawy zaprojektowanego przez Williama Lindleya i rozwijanego w kolejnych latach[4]. W 1924 zdecydowano o budowie na obszarze Stacji Pomp Rzecznych dwóch osadników odkrytych, gdyż budowa osadników krytych była opóźniona w stosunku do rozbudowy Zespołu Stacji Filtrów[4]. Ich zadaniem było wstępne oczyszczanie wody po pobraniu z Wisły, a przed poddaniem procesowi filtracji[4]. Osadniki odkryte miały łącznie tworzyć jeden duży zbiornik wodny, którego pojemność pozwalałaby na zabezpieczenie ówczesnych potrzeb miasta od 8 do 10 dni[4]. Ostatecznie wybudowano tylko jeden taki obiekt[4]. Roboty przeprowadzono w latach 1924–1928[2][4], a następnie pogłębiono osadnik średnio o 1 m w latach 1931–1933[4].

Podczas budowy wykorzystano dwie parowe czerparki chwytakowe na gąsienicach o pojemności kosza 2,25 m³ każda[4]. Wykopany grunt posłużył m.in. do zasypania Jeziora Baranowieckiego, części Łachy Siekierkowskiej, podwyższenia ulicy Czerniakowskiej, a także usypania drogi do Siekierekulicy Bartyckiej[4]. Podczas konstrukcji wzniesiono także wały przeciwpowodziowe o łącznej długości 3020 m[4]. Na budowę osadnika wydano 5 714 779,10 zł[4].

W latach 1933–1934 wybudowano bezpośrednie połączenie z rzeką w formie wrót śluzowych[4]. Ich zadaniem było umożliwienie wpływania do zbiornika pogłębiarek celem czyszczenia lub pogłębiania[4]. Wykonawcą było przedsiębiorstwo K. Rudzki i S-ka[4].

Z powodu niskich stanów wody w Wiśle, w latach 60. XX wieku na wale zbudowano pompownię do tłoczenia wody z rzeki do osadnika (pierwotnie przelewała się ona w sposób naturalny)[5].

Do czyszczenia osadnika i koszenia roślinności wodnej wykorzystywany jest m.in. zakupiony w 2017 roku przez Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji statek wielofunkcyjny „Amur”[6].

Osadnik wykorzystywany jest w XXI wieku jako rezerwuar wody pitnej na wypadek niskich stanów rzeki[7].

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Osadnik położony jest na obszarze chronionym programem Natura 2000 „Dolina Środkowej Wisły” (kod obszaru: PLB140004)[8]. Jest miejscem zimowania ptaków wodnych, w tym szczególnie mew[9].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – nazwy obiektów fizjograficznych – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 14 maja 2021, identyfikator PRNG: 201867
  2. a b c d Zdzisław Biernacki: IV. Geomorfologia i wody powierzchniowe. W: Wisła w Warszawie. Warszawa: Biuro Zarządu m.st. Warszawy, Wydział Planowania Przestrzennego i Architektury, Opracowanie graficzne, druk i oprawa: Dom Wydawniczy ELIPSA, 2000, s. 58. ISBN 83-907333-7-4. [dostęp 2021-01-05].
  3. a b c d geoportal.gov.pl. [dostęp 2020-01-04].
  4. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w Zbigniew Sujkowski, Zarząd Miejski w m. st. Warszawie, Wodociągi i kanalizacja m. st. Warszawy: 1886–1936, Włodzimierz Rabczewski (red.), Wydawnictwo Wodociągów i Kanalizacji m.st. Warszawy, 1937, s. 173–203.
  5. Dariusz Bartoszewicz: Warszawski przewodnik wiślany. Warszawa: Muzeum Powstania Warszawskiego, 2018, s. 68. ISBN 978-83-64308-16-1.
  6. AMUR – Nowy statek we flocie MPWiK, mpwik.com.pl, 27 grudnia 2017 [dostęp 2021-01-07].
  7. MPWiK, Wody w kranie nie zabraknie, 11 września 2012 [dostęp 2020-01-06].
  8. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, Dolina Środkowej Wisły [dostęp 2021-01-07].
  9. Krajowy Instytut Polityki Przestrzennej i Mieszkalnictwa, Atlas ekofizjograficzny miasta stołecznego Warszawy, Warszawa 2018, s. 44.