Osnujowce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Osnujowce
Pamphilioidea[1]
Cameron, 1890
Okres istnienia: jura wczesna–dziś
Niesnuja Pamphilius sylvaticus
Niesnuja Pamphilius sylvaticus
Szarżnik Megalontodes cephalotes
Szarżnik Megalontodes cephalotes
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Gromada owady
Podgromada owady uskrzydlone
Infragromada nowoskrzydłe
Nadrząd Holometabola
Rząd błonkoskrzydłe
Podrząd rośliniarki
Nadrodzina osnujowce
Synonimy
  • Megalodontoidea Konow, 1897

Osnujowce[2] (Pamphilioidea) – nadrodzina błonkówek z podrzędu i rośliniarek.

Błonkówki te wyróżnia spośród innych rośliniarek duża, masywna, prognatyczna głowa[3][4] o otworach żuwaczkowych odseparowanych od jamy gębowej[4] i osiągająca największą szerokość w okolicy nadustka[3], a także zmodyfikowane pokładełko na końcu odwłoka samic[4].

Współcześnie są to owady holarktyczne[4], zasiedlające strefę umiarkowaną Eurazji i Ameryki Północnej[3].

Ewolucja i systematyka[edytuj | edytuj kod]

Do nadrodziny tej zalicza się 4 rodziny, obejmujące około 330 opisanych gatunków współczesnych i kilkadziesiąt gatunków wymarłych[4][5][6]:

Osnujowce znane są w zapisie kopalnym od jury wczesnej, szczyt różnorodności ich rodzajów przypada na kredę wczesną, a w kenozoiku stanowią grupę reliktową[4]. Spośród 45 znanych rodzajów tylko 11 występuje współcześnie[7][5].

Analizy filogenetyczne z 2016 wskazują, że znane z jury i mniej licznie z kredy Xyelydidae stanowią takson parafiletyczny. Należący doń rodzaj Xyelyda stanowi grupę siostrzaną dla pozostałych osnujowców, a rodzaje Medilyda, Prolyda i Strophandria są bliżej spokrewnione z niesnujowatymi niż z innymi Xyelydidae. Niesnujowate pojawiają się w zapisie kopalnym od jury środkowej[4]. Z jury środkowej znany jest także jedyny przedstawiciel rodziny Mirolydidae[5]. Wyróżniana do niedawna rodzina Praesircidae w kilku analizach filogenetycznych jawiła się jako parafiletyczna i ostatecznie została w 2016 zsynonimizowana z szarżnikowatymi[8][4]. Tak rozumiane szarżnikowate również znane są od jury środkowej, a w kredzie wczesnej doznały znacznego wzrostu różnorodności[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Pamphilioidea, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Józef Banaszak: Rząd: błonkówki — Hymenoptera. W: Zoologia t. 2 Stawonogi cz. 2 Tchawkodyszne. Czesław Błaszak (red.). Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012, s. 324-328.
  3. a b c Henri Goulet: Chapter 6. Superfamilies Cephoidea, Megalodontoidea, Orussoidea, Siricoidea, Pamphilioidea, and Xyeloidea. W: Hymenoptera of the world: An identification guide to famihes. Henri Goulet, John T. Huber (red.). Ottawa: Minister of Supply and Services Canada, 1993, s. 104-110. ISBN 0-660-14933-8.
  4. a b c d e f g h i Mei Wang, Alexandr P. Rasnitsyn, Hu Li, Chungkun Shih, Michael J. Sharkey, Dong Ren. Phylogenetic analyses elucidate the inter-relationships of Pamphilioidea (Hymenoptera, Symphyta). „Cladistics”. 32, s. 239–260, 2016. DOI: 10.1111/cla.1212. 
  5. a b c Mei Wang, Alexandr P. Rasnitsyn, Zhongqi Yang, Chungkun Shih, Hongbin Wang, Dong Ren. Mirolydidae, a new family of Jurassic pamphilioid sawfly (Hymenoptera) highlighting mosaic evolution of lower Hymenoptera. „Scientific Reports”. 7, 2017. DOI: 10.1038/srep43944. 
  6. Alexandre P. Aguiar i inni, Order Hymenoptera [w:] Animal biodiversity: An outline of higher-level classification and survey of taxonomic richness, Z.-Q. Zhang (red.), „Zootaxa”, 1, 3703, 2013, s. 51–62, DOI10.11646/zootaxa.3703.1.12.
  7. Chen Wang, Chung Kun Shih, Alexandr P. Rasnitsyn, Mei Wang. Two new species of Prolyda from the Middle Jurassic of China (Hymenoptera, Pamphilioidea). „ZooKeys”. 569, s. 71-80, 2016. DOI: 10.3897/zookeys.569.7249. 
  8. Mei Wang, Alexandr P. Rasnitsyn, Chung Kun Shih, Dong Ren. New fossils from China elucidating the phylogeny of Praesiricidae (Insecta: Hymenoptera). „Systematic Entomology”. 41, s. 41–55, 2015.