Otwór wielki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tył głowy owada. Otwór potyliczny ciemnofioletowy, podpisany occipital foramen
Kość potyliczna- widok od strony mózgowia. Otwór wielki widoczny w centrum kości.
Foramen magnum

Otwór wielki[1][2], otwór potyliczny wielki[3], otwór potyliczny[4] (łac. foramen magnum, foramen occipitale magnum, foramen occipitale) – nieparzysty otwór w czaszce niektórych kręgowców oraz puszcze głowowej sześcionogów.

Sześcionogi[edytuj]

U owadów otwór ten leży w tylnej części głowy[4], łącząc ją z szyją. Zwykle jest to duży otwór, ale czasem jego rozmiar jest zredukowany. Górną i boczne części otworu wielkiego otacza zapotylica i szew zapotyliczny. Brzuszna strona może nie być odgraniczona żadnym sklerytem, a jedynie przedłużeniem błony szyjnej, jak u prostoskrzydłych. U wielu grup jest jednak odgraniczona przez rozrośnięte zapoliczki. Z kolei u pluskwiaków różnoskrzydłych oraz dorosłych muchówek i błonkówek brzuszna strona otworu ograniczona jest przez hypostomal bridge, będący przedłużeniem podgębia[5].

Przez otwór ten przechodzą z głowy do przedtułowia różne narządy wewnętrzne, w tym przewód pokarmowy[5][6].

Kręgowce[edytuj]

U ptaków i ssaków otwór wielki znajduje się w kości potylicznej pomiędzy łuską potyliczną (łac. squama occipitalis) u ssaków lub kością nadpotyliczną (łac. os supraoccipitale) u ptaków, która ogranicza go od tyłu, częścią podstawną (łac. pars basilaris ossis occipitalis), która znajduje się do przodu oraz częściami bocznymi (łac. partes laterales ossis occipitalis) leżącymi do boku od otworu. Otwór wielki łączy jamę czaszki z kanałem kręgowym[2][1][3].

U człowieka otwór wielki jest szeroko-owalny i zawiera:

Przypisy

  1. a b Kazimierz Krysiak, Henryk Kobryń, Franciszek Kobryńczuk: Anatomia zwierząt. T. 1. Aparat ruchowy. Wydawnictwo naukowe PWN, 2013, s. 19-21, 83-84.
  2. a b Henryk Kobryń, Franciszek Kobryńczuk: Anatomia zwierząt. T. 3. Gruczoły dokrewne, układ nerwowy, narządy zmysłów, powłoka wspólna i anatomia ptaków. Wydawnictwo naukowe PWN, 2012, s. 19-21, 83-84.
  3. a b Janina Orska: Szkielet. W: Henryk Szarski: Anatomia porównawcza kręgowców. Warszawa: PWN, 1976, s. 223-280.
  4. a b Zoologia t. 2 Stawonogi cz. 2 Tchawkodyszne. Czesław Błaszak (red.). Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012, s. 55.
  5. a b VI: The Head. W: R. E. Snodgrass: Principles of Insect Morphology. Cornell University Press, 1935.
  6. Armand R. Maggenti, Scott Lyell Gardner: Online Dictionary of Invertebrate Zoology. 2005, s. 367, 502.


Bibliografia[edytuj]

Ryszard Aleksandrowicz: Anatomia kliniczna głowy i szyi. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007. ISBN _97-88-320-0324-37.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.