Czaszka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Czaszka człowieka – widok z przodu

Czaszka (łac. cranium) – struktura kostna lub chrzęstna, która służy jako szkielet głowy. Stanowi naturalną osłonę mózgu i innych narządów znajdujących się w głowie.

Wzrost czaszki człowieka trwa nie tylko podczas życia płodowego, ale także przez 6 następnych lat. Możliwości wzrostu szybko jednak maleją, szczególnie po skostnieniu łączno-tkankowych ciemiączek.

Powierzchnia wewnętrzna podstawy czaszki (basis cranii interna) dzieli się na trzy parzyste doły:

U człowieka i naczelnych czaszka składa się z:

  • mózgoczaszki (łac. neurocranium, cranium), która styka się jakąkolwiek powierzchnią z mózgowiem. Ma kształt puszki, w której rozróżnia się część górną – sklepienie czaszki – (łac. calvaria), część dolną – podstawę czaszki – (łac. basis crani) oraz 4 ściany: przednią, tylną i dwie boczne,
  • twarzoczaszki (łac. viscerocranium), zwanej też trzewioczaszką (łac. splanchnocranium);

Mózgoczaszka (Neurocranium)[edytuj | edytuj kod]

Stanowi przede wszystkim ochronę mózgowia, składa się z:

Poszczególne kości mózgoczaszki połączone są szwami, które stanowią stałe i nieruchome połączenie. Niektóre kości czaszki połączone są ze sobą chrząstkozrostami (łac. synchondroses), które z wiekiem kostnieją.

Twarzoczaszka (dawniej: trzewioczaszka; splanchnocranium)[edytuj | edytuj kod]

Czaszka hipopotama
Czaszka myszoskoczki

Chroni narządy zmysłów: wzroku, węchu i smaku, otacza początkowe odcinki dróg oddechowych i pokarmowych, składa się z:

Ruchomymi elementami twarzoczaszki człowieka są nieparzyste kości: żuchwa (łac. mandibula), w której umieszczone są zęby, oraz kość gnykowa (łac. os hyoideum) niemająca połączenia z innymi kośćmi czaszki.

Anatomia czaszki człowieka

Ważniejsze otwory i szczeliny w podstawie czaszki[edytuj | edytuj kod]

Otwór, szczelina Położenie Zawartość
blaszka sitowa kość sitowa nn. węchowe (I)
kanał wzrokowy skrzydło mniejsze kości klinowej n. wzrokowy (II), t. oczna
szczelina oczodołowa górna pomiędzy skrzydłem większym i mniejszym kości klinowej nn. okoruchowy (III), bloczkowy (IV), odwodzący (VI), oczny (V-1)
otwór okrągły skrzydło większe kości klinowej n. szczękowy (V-2)
otwór owalny skrzydło większe kości klinowej n. żuchwowy (V-3), splot żylny otworu owalnego
otwór poszarpany pomiędzy kością klinową a częścią skalistą kości skroniowej drobne naczynia żylne (wypusty) i tętnicze opony twardej
kanał tętnicy szyjnej część skalista kości skroniowej t. szyjna wewnętrzna
otwór słuchowy wewnętrzny część skalista kości skroniowej nn. twarzowy (VII), przedsionkowo- ślimakowy (VIII), t. błędnika
otwór szyjny pomiędzy kością potyliczną a częścią skalistą kości skroniowej nn. językowo-gardłowy (IX), błędny (X), dodatkowy (XI), ż. szyjna wewnętrzna
kanał nerwu podjęzykowego kość potyliczna n. podjęzykowy (XII)
otwór wielki kość potyliczna rdzeń kręgowy, n. dodatkowy (XI), tt. kręgowe

Zróżnicowanie[edytuj | edytuj kod]

Czaszki ludzi znacznie różnią się w zależności od rasy, płci, wieku oraz charakteryzują się dużą zmiennością indywidualną.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło czaszka w Wikisłowniku
Wikimedia Commons

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.