Pantofelek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pantofelek
Ilustracja
Paramecium aurelia
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo protisty
Typ orzęski
Gromada Oligohymenophorea
Rząd Peniculida
Rodzina Parameciidae
Rodzaj Paramecium
Gatunek Pantofelek
Nazwa systematyczna
Paramecium caudatum

Pantofelek (Paramecium caudatum), pantofelek ogoniasty[1]protist zwierzęcy (pierwotniak) należący do typu orzęsków (Ciliata) z podgromady równorzęsych.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Schemat komórki pantofelka: 1 – wodniczka tętniąca, 2 – kanał dopro­wadzający, 3 – wod­niczka pokarmowa, 4 – makro­nukleus, 5 – mikronukleus, 6 – rzęska, 7 – zagłębienie około­gębowe, 8 – lejek, 9 – cytostom, 10 – cytopyge

Pantofelek ma wydłużone ciało o charakterystycznym kształcie (stąd nazwa), osiąga długość od 50 μm do 350 μm. Z zewnątrz pokryte jest rzędami rzęsek oraz wyposażone w tzw. trichocysty – specyficzne struktury wyrzucane na zewnątrz w przypadku podrażnienia. Rzęski pokrywające ciało służą mu do poruszania się i zdobywania pokarmu. Każda rzęska zakończona jest u podstawy kinetosomem czyli ciałkiem podstawowym. Pantofelek porusza się bardzo szybko, nawet do 2,5 mm/s[2]. Nie ma ściany komórkowej. Jego ciało otacza żywa osłona zwana pellikulą. Ma dwa różne jądra komórkowemikronukleus i makronukleus. Pantofelek nie ma w sobie ciałek zieleni z chlorofilem.

Schemat odżywiania się pantofelka

Odżywianie[edytuj | edytuj kod]

Pantofelek pobiera pokarm przez cytostom, położony w zagłębieniu zwanym perystomem, znajdującym się z boku ciała i otoczonym długimi rzęskami służącymi do pobierania pokarmu i pływania w wodzie. Pokarm wchłonięty przez cytostom tworzy przemieszczające się w cytoplazmie wodniczki pokarmowe, zaś po zakończeniu trawienia niestrawione resztki są wydalane na zewnątrz komórki przez cytopyge. Jest drapieżnikiem, odżywia się bakteriami.

Wydalanie[edytuj | edytuj kod]

Pantofelek ma dwie, umieszczone w biegunach komórki, wodniczki tętniące, które kurcząc się wydalają na zewnątrz nadmiar wody (osmoregulacja).

Rozmnażanie i genetyka[edytuj | edytuj kod]

Rozmnaża się bezpłciowo przez poprzeczny podział komórki. W procesie tym makronukleus dzieli się przez amitozę, a mikronukleus przez mitozę. Pantofelki przeprowadzają również proces płciowy (koniugację) w celu rekombinacji materiału genetycznego. Koniugacja nie jest metodą rozmnażania, ponieważ w jej wyniku nie powstają nowe osobniki.

Pantofelek ma około 40 chromosomów[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Brtek 1983 ↓.
  2. Зенкевич 1968 ↓, s. 134.
  3. praca zbiorowa: Tablice biologiczne. Warszawa: Adamantan, 2003, s. 297. ISBN 83-7350-029-4.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • L'ubomír Brtek i inni, Świat zwierząt, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1983, s. 50, ISBN 83-09-00747-7.
  • Brusca, Richard C., Brusca, Gary J., Invertebrates, Sinauer Associates, Inc., Sunderland, Massachusetts, 2003, Second Edition, ​ISBN 0-87893-097-3
  • Villee Claude A., Biologia, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa, 1976, s.349–350
  • Л.А. Зенкевич, Жизнь животных. Том 1. Беспозвоночные, Moskwa 1968, s. 134–141.