Papa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rolka papy
Zrywanie gontów bitumicznych (tą samą metodą zrywa się papę)

Papamateriał budowlany stosowany do wykonywania przeciwwilgociowych i przeciwwodnych izolacji elementów budowli (izolacje fundamentów, posadzek, ścian piwnicznych i pokryć dachowych). Wytwarza się go przez pokrycie i/lub nasączenie masą asfaltową lub smołową osnowy z włókna szklanego lub poliestrowego albo tektury (tak zwana papa tradycyjna).

Struktura materiałowa[edytuj]

Papa zbudowana jest warstwowo. Licząc od góry, są to:

  • zabezpieczenie wierzchnie (najczęściej posypka – bazalt, skaleń, piasek)
  • masa asfaltowa (bitum, wypełniacz mineralny, modyfikator)
  • osnowa, zwana wkładką nośną (włóknina lub tkanina poliestrowa, welon szklany, tkanina lub włóknina szklana, tektura)
  • masa asfaltowa (jak wyżej)
  • zabezpieczenie spodnie (najczęściej folia z tworzywa sztucznego)

Parametry pap[edytuj]

Główne parametry, rozróżniające rodzaje pap, to:

  • grubość [mm]
  • wytrzymałość mechaniczna (siła zrywająca [N/50 mm] i wydłużenie przy zerwaniu [%])
  • giętkość w niskich temperaturach [°C]
  • odporność na spływanie [°C]

Grubość – zależy od ilości asfaltu i posypki.

Wytrzymałość mechaniczna[a] – zależy od wkładki nośnej. Papy zbudowane na:

  • włókninie poliestrowej (siła i wydłużenie 600–1000 N/50 mm i ok. 40-60%)
  • tkaninie szklanej (siła i wydłużenie 1200–1800 N / 50 mm i ok. 5-10%)
  • welonie szklanym (siła i wydłużenie 300–600 N/50 mm i ok. 2-5%)
  • tekturze (siła i wydłużenie 400–800 N/50 mm i ok. 5-15%)

Giętkość – zależy od ilości modyfikatora. Typowe wartości to:

  • papy niemodyfikowane: 0 °C
  • modyfikowane SBS: od -5 °C do -25 °C (zależnie od stopnia modyfikacji)
  • modyfikowane APP: od 0 °C do -15 °C (zależnie od stopnia modyfikacji)

Parametr ten świadczy jedynie o stopniu modyfikacji, nie jest tożsamy z temperaturą układania ani temperaturą użytkowania.

Spływanie – zależy od ilości modyfikatora i grubości. Typowe wartości to:

  • papy niemodyfikowane: 70 °C
  • modyfikowane SBS: od +80 °C do +100 °C (zależnie od stopnia modyfikacji)
  • modyfikowane APP: od +100 °C do +140 °C (zależnie od stopnia modyfikacji)

Sposób mocowania[edytuj]

Obecnie papy mocuje się na kilka sposobów, przy czym każda papa powinna mieć określony sposób jej montowania przed producenta:

  • mocowanie mechaniczne – na przykład za pomocą gwoździ (tak zwanych papiaków)
  • mocowanie tradycyjne (metodą klejenia) – za pomocą lepików, na zimno lub na gorąco
  • zgrzewanie – przy użyciu palnika lub gorącego powietrza
  • bez dodatkowych narzędzi lub środków (papy samoprzylepne).

Nazewnictwo[edytuj]

W Polsce w obrocie handlowym papy z osnową z welonu szklanego mają w symbolu oznaczenie V oraz liczbę oznaczającą gramaturę welonu, np. "W-V 60 S42" oznacza papę z osnową z welonu szklanego o gramaturze 60 g/m². Papy na osnowie z włókniny poliestrowej mają w symbolu oznaczenie PV (często także PY lub PYE) oraz gramaturę osnowy, np. "W-PYE250 S52" oznacza papę na osnowie z tkaniny poliestrowej o gramaturze ok. 250 g/m², a papy z tkaniną szklaną - symbol G.
Należy jednak pamiętać, że wszystkie symbole i wartości w nazwach pap są umowne (!) (ich jednoznaczne użycie jest tylko 'dobrą' wolą producenta') i nie są sankcjonowane przez żadne przepisy. Stosowanie odpowiednich symboli było sankcjonowane przez nieobowiązujące już normy PN/B.

W Polsce w obrocie handlowym rozróżnia się pierwszą literą oznaczenia: P dla papy podkładowej oraz W dla papy wierzchniego krycia, na przykład:

  • W-PYE150 S30 - papa wierzchniego krycia
  • P64/1200 - papa podkładowa.

Papy zawierające modyfikator SBS często mają w nazwie handlowej oznaczenie SBS lub PYE.

Grubość papy jest często określana literą S oraz liczbą określającą grubość w milimetrach, np. W-PYE250 S52 to papa o grubości 5,2 mm.

Cechy charakterystyczne[edytuj]

Papę na osnowie z welonu szklanego (lub tektury) od papy na osnowie z tkaniny poliestrowej (lub tkaniny szklanej) można bardzo łatwo odróżnić doświadczalnie - tę pierwszą można bez problemu przerwać w rękach, gdy tymczasem papy na tkaninie poliestrowej praktycznie nie da się ręcznie rozerwać.

Ma to istotne znaczenie przy wyborze rodzaju stosowanej papy: papa na welonie szklanym ma dużo mniejszą wytrzymałość na rozrywanie i nie może być stosowana na dachach, które mocno pracują, np. pod wypływem zmian temperatury. Siły temu towarzyszące mogą prowadzić do rozrywania papy i tworzenia pęknięć.

W przypadku używania papy na powierzchnie zewnętrzne, narażone na działanie promieni słonecznych i innych czynników pogodowych, stosuje się papę z posypką mineralną na wierzchniej warstwie. Tego typu papy wierzchnie bywają ostatecznym pokryciem poziomych dachów np. hal produkcyjnych, bloków mieszkalnych itp. Wykonanie pokrycia dachowego z papy może być jedno- lub dwuwarstwowe. W wersji dwuwarstwowej stosuje się najpierw papę podkładową, a następnie papę wierzchniego krycia. W wersji jednowarstwowej stosuje się od razu papę wierzchniego krycia.

Inną ważną cechą pap jest ich odporność na zginanie w niskich temperaturach. Aby uzyskać odporność na niższe temperatury dodaje się do pap modyfikatorów. Najczęściej spotykanym modyfikatorem jest SBS (styren-butadien-styren). Dzięki zastosowaniu tego modyfikatora, papy te są odporne na zginanie w temperaturach ujemnych, przy czym odporność ta jest różna i należy sprawdzać w dokumentacji technicznej do jakiej ujemnej temperatury dana papa jest wytrzymała.

Spotyka się także papy specjalne np. z wkładką z folii metalowych, odporne na wrastanie korzeni. Obecnie coraz częściej stosuje się papy z innych materiałów, np. z elastycznych tworzyw sztucznych.

Przepisy prawne[edytuj]

Od 2005 roku w Polsce produkuje się papy w oparciu o zharmonizowane normy europejskie:

  • PN-EN 13707 (dla pap przeznaczonych na pokrycia dachowe)
  • PN-EN 13969 (dla pap przeznaczonych do izolacji na poziomie gruntu i pod wylewki) itp.
  • Papy nie objęte normami produkuje się w oparciu o aprobaty techniczne (np. papy mostowe).
Inne dokumenty

Dla każdej papy producent wystawia (sam) deklarację zgodności. Każda papa powinna posiadać certyfikat ZKP lub certyfikat zgodności.

Uwagi

  1. Wartości siły i wydłużenia podano na podstawie informacji handlowych (dostępnych na stronach producentów).