Paskownik zmienny

Paskownik zmienny
	Aegithina tiphia
	(Linnaeus, 1758)
	; Samiec podgatunku A.t. multicolor. Hajdarabad, Indie
	; Samica. Kannur, Indie
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	wróblowe
Podrząd	śpiewające
Rodzina	paskowniki
Rodzaj	Aegithina
Gatunek	paskownik zmienny
Synonimy
	Motacilla Tiphia Linnaeus, 1758;
	Motacilla Tiphia Linnaeus, 1758;
Podgatunki
	11 podgatunków – zobacz opis w tekście
	11 podgatunków – zobacz opis w tekście
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Głos paskownika zmiennego (Bengal Zachodni, Indie)

Paskownik zmienny^[4] (Aegithina tiphia) – gatunek małego ptaka z rodziny paskowników (Aegithinidae). Występuje w południowej i południowo-wschodniej Azji oraz Indonezji. Nie jest zagrożony.

Podgatunki i zasięg występowania

Wyróżnia się następujące podgatunki Aegithina tiphia^[5]:

A. t. multicolor (J.F. Gmelin, 1789) – południowo-zachodnie Indie i Sri Lanka
A. t. deignani B.P. Hall, 1957 – południowe i wschodnie Indie, północna i centralna Mjanma
A. t. humei E.C.S. Baker, 1922 – centralne Indie
A. t. tiphia (Linnaeus, 1758) – północne Indie do zachodniej Mjanmy
A. t. septentrionalis Koelz, 1939 – północno-zachodnie Himalaje
A. t. philipi Oustalet, 1886 – południowo-centralne Chiny, wschodnia Mjanma, północna Tajlandia, północne i centralne Indochiny
A. t. cambodiana B.P. Hall, 1957 – południowo-wschodnia Tajlandia, Kambodża i południowy Wietnam
A. t. horizoptera Oberholser, 1912 – południowo-wschodnia Mjanma i południowo-zachodnia Tajlandia, Półwysep Malajski, Sumatra i okoliczne wyspy
A. t. scapularis (Horsfield, 1821) – Jawa i Bali
A. t. viridis (Bonaparte, 1850) – centralne i południowe Borneo
A. t. aequanimis Bangs, 1922 – północne Borneo i sąsiednie wyspy oraz południowo-zachodnie Filipiny (Palawan i sąsiednie wysepki).

Środowisko

Lasy, w tym namorzyny, cierniste lub bambusowe zarośla oraz sady. Unika gęstych lasów.

Morfologia

Długość ciała wynosi 13–17 cm, masa ciała 12–17 g. Skrzydło ma długość 59–66 mm, ogon 44,5–51,5 mm, dziób 11,5–15 mm^[6]. Zmienność upierzenia w zależności od podgatunku. Podgatunek nominatywny posiada oliwkowy wierzch ciała, ciemne skrzydła z dwoma białymi pasami i żółtozielony spód ciała. Ogon czarny. Dziób lekko zagięty, ciemny. Podgatunek multicolor posiada czarny wierzch głowy i grzbiet, tiphia całkowicie zielony wierzch ciała, a humei czarny wierzch głowy i czarno-zielony grzbiet.

Pożywienie

Żywi się głównie owadami, których szuka na liściach w górnych częściach drzew. Żeruje w parach lub samotnie. Potrafi zawisnąć do góry nogami.

Lęgi

Buduje czarkowate gniazdo z traw połączonych pajęczyną, przyczepione do gałęzi. Samica składa 2–4 jaj w rudobrązowe plamki. Zarówno samiec, jak i samica wysiadują, inkubacja trwa 14 dni^[7].

Status zagrożenia

IUCN uznaje paskownika zmiennego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako pospolity. Trend liczebności populacji nie jest znany^[3].

Przypisy

↑ Aegithina tiphia, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
↑ Common Iora (Aegithina tiphia). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-03)]. (ang.).
1 2 BirdLife International, Aegithina tiphia, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2024, wersja 2025-2 [dostęp 2026-05-16] (ang.).
↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Aegithinidae Gray,GR, 1869 – paskowniki – Ioras (wersja: 2022-08-27). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-05-16].
↑ F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-05-16] (ang.).
↑ On Aegithina tiphia (Linn.), the Common Iora, from Udjung Kulon, western Java. „Bulletin of the British Ornithologists’ Club”. 82, 1962.
↑ Daniel H. Wesley. Frequency and duration of incubation of the eggs for Aegithina tiphia. „The journal of the Bombay Natural History Society”. 81, s. 193–195, 1984.

Bibliografia

David Burni, Ben Hoare, Joseph DiCostanzo, BirdLife International (mapy wyst.), Phil Benstead i inni: Ptaki. Encyklopedia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 433. ISBN 978-83-01-15733-3.
Nicole Bouglouan: Common Iora. Oiseaux-Birds. [dostęp 2013-05-05]. (ang.).

Linki zewnętrzne

Zdjęcia i nagrania audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[itis-1] Aegithina tiphia, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[ibc-2] Common Iora (Aegithina tiphia). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-03)]. (ang.).

[iucn-3] 1 2 BirdLife International, Aegithina tiphia, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2024, wersja 2025-2 [dostęp 2026-05-16] (ang.).

[mk-4] Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Aegithinidae Gray,GR, 1869 – paskowniki – Ioras (wersja: 2022-08-27). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-05-16].

[ioc-5] F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-05-16] (ang.).

[6] On Aegithina tiphia (Linn.), the Common Iora, from Udjung Kulon, western Java. „Bulletin of the British Ornithologists’ Club”. 82, 1962.

[7] Daniel H. Wesley. Frequency and duration of incubation of the eggs for Aegithina tiphia. „The journal of the Bombay Natural History Society”. 81, s. 193–195, 1984.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]