Piotr Bańkowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Piotr Bańkowski
Ilustracja
Prof. Bańkowski w 1974 r.
Data i miejsce urodzenia 12 września 1885
Wysokie Mazowieckie, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 16 lutego 1976
Warszawa
Zawód historyk literatury

Piotr Bańkowski (ur. 12 września 1885 w Wysokiem Mazowieckiem, zm. 16 lutego 1976 w Warszawie) – polski historyk literatury, archiwista, redaktor Archeionu.

Urodził się w rodzinie Jana, właściciela warsztatu kowalsko-ślusarskiego i Pauliny z Ostrowskich. Za udział w strajku szkolnym w 1905 r. w gimnazjum w Łomży został wydalony ze szkoły; maturę zdał w Krakowie w 1906 r, a następnie zaczął studia historyczno-literackie na Uniwersytecie Jagiellońskim. Na podstawie pracy Maurycy Mochnacki jako krytyk i teoretyk romantyzmu polskiego uzyskał tytuł doktora filozofii w 1912 r. (docentem został w 1954 r., profesorem nadzwyczajnym w 1962 r.). W 1913 r., podczas wizyty w domu rodzinnym został aresztowany i na kilka miesięcy osadzony w więzieniu (za udział w strajku szkolnym). Następnie uzyskał stypendium, które pozwoliło mu odbyć roczne studia w Paryżu.

W 1918 r. wrócił do Polski. W latach 1918-1924 pracował w Archiwum Państwowym w Lublinie, jednocześnie dojeżdżając do Instytutu Nauczycielskiego w Warszawie, gdzie wykładał. W latach 1927-1934 kierował polską placówką w ZSRR w Leningradzie, zajmującą się rewindykacją dóbr kultury. Prowadził też tam szerokie kwerendy archiwalne i biblioteczne. W latach 1935-1940 pracował jako kustosz w dziale rękopisów Biblioteki Narodowej w Warszawie. Następnie został skierowany do Archiwum Skarbowego. Po powstaniu warszawskim wywieziony do Pruszkowa, potem pracował krótko w Archiwum Państwowym w Kielcach.

W 1945 r. mianowano go radcą w Wydziale Archiwów Państwowych, gdzie otrzymał zadanie wznowienia wydawania Archeionu. W międzyczasie półtora roku pracował w AGAD, skąd wrócił do Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych i aż do śmierci (po przejściu na emeryturę w 1962 r. również) był redaktorem "Archeionu". W latach 1951-1976 sam zredagował 44 tomy czasopisma. Był autorem koncepcji i układu wewnętrznego pisma, położył ogromne zasługi w utrzymanie wysokiego poziomu wydawnictwa.

Nie zrezygnował też z prowadzenia dorywczych prac w AGAD, gdzie zajmował się porządkowaniem archiwów podworskich i prywatnych, co zaowocowało m.in. pracą Archiwum Stanisława Augusta. Monografia archiwoznawcza (1958 r.). Był również autorem licznych artykułów o tematyce archiwalnej, bibliotekarskiej, literackiej.

Działał aktywnie w licznych towarzystwach naukowych (był m.in. jednym z założycieli Łomżyńskiego Towarzystwa Naukowego), odznaczony był m.in.: Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1936), Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1939), Złotym Krzyżem Zasługi i Medalem 10-lecia Polski Ludowej (1955).

Był żonaty z Janiną Szlachetkówną (od 1916 r.), bezdzietny. Zmarł 16 lutego 1976 r. w Warszawie, pochowany został na Cmentarzu Powązkowskim w kwaterze 257 (-)d-VII.

Zgodnie z życzeniem Piotra Bańkowskiego, wyrażonym w testamencie, jego cenny i bogaty księgozbiór oraz zabytkowe meble i obrazy zostały przekazane Łomżyńskiemu Towarzystwu Naukowemu im. Wagów w Łomży.

Bibliografia[edytuj]

  • Piotr Bańkowski z serii: Życiorysy Łomżyniaków, Łomża 1991, ​ISBN 83-900077-4-6​.
  • Słownik biograficzny archiwistów polskich, t.I, 1918-1984, Warszawa-Łódź 1988.
  • Regina Piechota, Wykaz artykułów , recenzji, notat sprawozdawczych prof. P[iotra] Bańkowskiego opublikowanych na łamach „Archeionu”. „Archeion” [T .] XL: 1964 s. 282-285.
  • Halina Stebelska, Uczczenie archiwalnej i redaktorskiej działalności prof. Piotra Bańkowskiego. „Archeion” [T.] XL: 1964 s. 277-279.
  • Piotr Bańkowski, Powrót do kraju po stu latach. Rewindykacja rękopisów z b. Biblioteki Sztabu Głównego w Petersburgu, wywiezionych z Polski po upadku powstania listopadowego. „Archeion” [T.] VIII 1930, s. 1-29.
  • Piotr Bańkowski, Ze studiów nad rękopisami byłej Cesarskiej Biblioteki Publicznej w Petersburgu. Kraków 1937. Nakładem « Przeglądu Bibliotecznego » (Osobne odbicie z « Przeglądu Bibliotecznego ». Rok XI. 1937, zeszyt 3).

Linki zewnętrzne[edytuj]