Podgrzybek tęgoskórowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Podgrzybek tęgoskórowy
Ilustracja
Pseudobolets partasiticus wyrastające obok tęgoskóra
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina borowikowate
Rodzaj Pseudoboletus
Gatunek podgrzybek tęgoskórowy
Nazwa systematyczna
Pseudoboletus parasiticus (Bull.) Šutara
Česká Mykol. 45(1-2): 2 (1991)
Podgrzybek tęgoskórowy: drugie zdjęcie
2011-07-19 Pseudoboletus parasiticus 1 71875 cropped.jpg
Parasitische Röhrling (Pseudoboletus parasiticus) an Dickschaligen Kartoffelbovisten - ansicht-hms(1).jpg

Podgrzybek tęgoskórowy (Pseudoboletus parasiticus (Bull.) Šutara) – gatunek grzybów z rodziny borowikowatych (Boletaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Pseudoboletus, Boletaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w roku 1790 J. B. Bulliard nadając mu nazwę Boletus parasiticus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w roku 1991 J. Šutara, przenosząc go do rodzaju Parasiticus[1].

Niektóre synonimy łacińskie[2]:

  • Boletus parasiticus Bull. 1790
  • Ceriomyces parasiticus (Bull.) Murrill 1909
  • Versipellis parasitica (Bull.) Quél. 1886
  • Xerocomus parasiticus (Bull.) Quél. 1888

Alina Skirgiełło w 1960 r. podała polską nazwę podgrzybek pasożytniczy, będącą tłumaczeniem nazwy łacińskiej. Władysław Wojewoda w 2003 r/ zaproponował nazwę podgrzybek tęgoskórowy, dokładniej charakteryzującą ten gatunek. Obydwoje opierali się na klasyfikacji zaliczającej ten gatunek do rodzaju Xerocomus (podgrzybek)[3]. Jednak według aktualnych ustaleń taksonomicznych Index Fungorum należy on do rodzaju Pseudoboletus, tak więc obydwie polskie nazwy są niespójne z nazwą naukową.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnicy od 2 do 6 cm. Początkowo półkolisty, później poduchowaty, na koniec spłaszczony. Powierzchnia w kolorze od brudnożółtego przez żielonawoochrowy do oliwkowobrązowego,sucha, zamszowata, popękana niekiedy na drobne poletka (szczególnie podczas suchej pogody)[4].

Rurki

Przyrośnięte lub lekko zbiegające, kanciaste, za młodu żółte, później brązowooliwkowe lub brązowożółte[4].

Trzon

Wysokość 3–7 cm długi, grubość 0,4–2 cm. Pełny, żółty do żółtobrązowego, w dole zwężony i zwykle mocno wygięty[5].

Miąższ

Żółtawy, nad rurkami cytrynowożółty, w dolnej części trzonu brunatnawy, na przekroju nieznacznie błękitnieje. Smak łagodny, zapach grzybowy[5].

Wysyp zarodników

Ciemnooliwkowy. Zarodniki owalno-wrzecionowate, bladożółte do miodowożółtych, o średnicy 12-18 x 4,5-6 µm[5].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Opisano występowanie tego gatunku tylko we wschodniej części Ameryki Północnej i w Europie[6]. W Polsce jest dość rzadki, w literaturze mykologicznej podano jego występowanie na około 50 stanowiskach. W opracowaniu Czerwona lista roślin i grzybów Polski jest umieszczony w grupie gatunków rzadkich (kategoria zagrożenia R)[7]. Znajduje się na czerwonych listach gatunków zagrożonych także w Belgii, Danii, Słowacji, Litwie, Niemczech[3].

Rośnie jako pasożyt na owocnikach tęgoskóra cytrynowego (Scleroderma citrinum). Z jednego owocnika tęgoskóra wyrasta 1-5 owocników tego podgrzybka. Występuje w różnego typu lasach liściastych, czasami także poza lasami, tylko na kwaśnych glebach torfowych i piaszczystych[4].

Od 2014 r. w Polsce jest objęty ochroną częściową grzybów[8], dawniej podlegał ochronie ścisłej.

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Grzybem podobnie wyglądającym jest tzw. podgrzybek zajączek (Boletus subtomentosus), jednak osobliwe miejsce występowania podgrzybka pasożytniczego właściwie wyklucza pomyłkę[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2014-09-18].
  2. Species Fungorum. [dostęp 2011-10-15].
  3. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. a b c d Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 480. ISBN 83-7404-513-2.
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2014-09-15].
  7. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki: Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: IB PAN, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  8. Dz.U. z 2014 r. poz. 1408 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin