Ponadtlenki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Ponadtlenkinieorganiczne związki chemiczne o charakterze soli, zawierające jednowartościowy anion ponadtlenkowy O2. Ponadtlenki w stanie wolnym znane są tylko dla litowców (np. ponadtlenek potasu KO2). Powstają podczas spalania odpowiednich metali na powietrzu lub w atmosferze tlenu. Są to substancje krystaliczne o barwie od żółtej do pomarańczowej.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Długość wiązania O−O w ponadtlenkach jest podobna do długości wiązań O−O w ozonie i wynosi 1,28 Å (dla KO
2
), co stanowi wartość pośrednią między wiązaniem podwójnym w tlenie (O=O, 1,21 Å), a wiązaniem pojedynczym w nadtlenkach ([O−O]2−, 1,49 Å). Strukturę jon ponadtlenkowego można zapisać wzorem [OO], gdzie między atomami tlenu występuje wiązanie trójelektronowe o rzędzie 1,5[1].

Reakcje[edytuj | edytuj kod]

Ponadtlenki litowców gwałtownie reagują z wodą z wydzieleniem wolnego tlenu, zapalają siarkę i większość substancji organicznych. Poza ponadtlenkami litowców znane są ponadtlenki berylowców oraz cynku i kadmu, które jednak występują tylko w małych stężeniach jako roztwory stałe w nadtlenkach[2].

Jon O2 jest wolnym rodnikiem i może oddziaływać z kompleksami metali oraz z molekułami i układami biologicznymi. Wobec silnych utleniaczy wykazuje właściwości redukujące.

Ponadtlenki energicznie reagują z wodą[2]:

2O2 + H2OO2 + HO2 + OH
2HO22OH + O2 (powoli)

Reakcję ponadtlenków z dwutlenkiem węgla wykorzystuje się do jego usuwania w układach zamkniętych i regeneracji tlenu, np. w łodziach podwodnych:

4KO
2

(s)
+ 2CO
2

(g)
→ 2K
2
CO
3

(s)
+ 3O
2

(g)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Abrahams, S. C., Kalnajs, J.. The crystal structure of α-potassium superoxide. „Acta Cryst.”. 8 (8), s. 503-506, 1955. DOI: 10.1107/S0365110X55001540. 
  2. a b F.A. Cotton, G. Wilkinson, P.L. Gaus: Chemia nieorganiczna. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1995. ISBN 8301117729.