Posłonek rozesłany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Posłonek rozesłany
Ilustracja
Posłonek rozesłany wielkokwiatowy
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd ślazowce
Rodzina czystkowate
Rodzaj posłonek
Gatunek posłonek rozesłany
Nazwa systematyczna
Helianthemum nummularium (L.) Mill.
Gard. dict. ed. 8: Helianthemum no. 12. 1768[2]
Synonimy

Cistus lusitanicus Mill.
Cistus nummularius L.[3]

Posłonek rozesłany, posłonek kutnerowaty (Helianthemum nummularium (L.) Mill.) – gatunek rośliny należący do rodziny posłonkowatych. Rośnie dziko w Europie oraz w Azji Zachodniej i na Kaukazie[3]. W Polsce rośnie tylko w Tatrach[4].

Morfologia[edytuj]

Pokrój
Zimozielona krzewinka osiągająca wysokość do 30 cm, o kosmatych, rozgałęzionych i podnoszących się pędach. Oprócz pędów kwiatowych występują pędy płonne[4].
Liście
Ulistnienie naprzeciwległe. Liście z przylistkami, eliptyczne lub równowąskoolancetowate, połyskujące, o szerokości do 6 mm i długości do 25 mm. Na górnej stronie są zazwyczaj prawie nagie, na dolnej stronie porośnięte krótkimi i gęstymi włoskami tworzącymi kutner. Na brzegach i na nerwach włoski dłuższe i gwiazdkowate. Ogonki liściowe o długości 2-4 mm[5].
Kwiaty
Duże, pojedyncze, złocistożółte o wcześnie odpadających płatkach długości 8-12 mm. Wyrastają na kosmatych szypułkach o długości 5-10 mm. Kielich trwały. Jego wewnętrzne działki mają długość 5-8 mm, zazwyczaj są słabo kutnerowate, na nerwach porośnięte długimi wloskami[5].
Owoc
Pękająca 3 klapami torebka z niełupkami[4].

Biologia i ekologia[edytuj]

Krzewinka, chamefit. Kwitnie od maja do sierpnia, początkowo bardzo obficie, później słabiej[4].

Systematyka i zmienność[edytuj]

Na stanowiskach naturalnych w Polsce występują 4 podgatunki (przez niektórych botaników uznawane za oddzielne gatunki)[6]:

Występuje też wiele form pośrednich, będących mieszańcami pomiędzy tymi podgatunkami.

Zastosowanie[edytuj]

Jest uprawiany jako roślina ozdobna w różnych odmianach, o różnej barwie kwiatów. Szczególnie nadaje się do ogrodów skalnych i na rabaty. Uprawia się go z nasion, przez odkłady lub z sadzonek. Preferuje stanowiska słoneczne, gleby mogą być jałowe, ale muszą być zasobne w wapń. W czasie mroźnych i bezśnieżnych zim nadziemne pędy mogą przemarznąć, ale roślina odnowi się. Aby uzyskać ładny wygląd rośliny, starsze pędy należy przycinać. Cięcie zwiększa też odporność roślin na mróz[7].

Odmiana ozdobna
Owoc
Kwiat
Budowa kwiatu

Nazewnictwo[edytuj]

  • Nazwa rodzajowa rośliny pochodzi od łacińskich słów helios = słońce) i anthos = kwiat, nazwa gatunkowa od słowa nummmullus = pieniążek (kształt korony jest okrągły, jak pieniążek)[4].
  • Dawne nazwy ludowe rośliny to: cyronia, czystek słoneczny, panak chironow, poruszenik, posłonek, słoneczny obrot, wdówki, złotojeść pospolita.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-11].
  2. The Plant List. [dostęp 2017-01-11].
  3. a b Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-09-15].
  4. a b c d e Zbigniew Mirek: Kwiaty Tatr. Przewodnik kieszonkowy. Halina Piękoś-Mirkowa. Warszawa: MULTICO Oficyna Wyd., 2003. ISBN 83-7073-385-9.
  5. a b Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  6. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  7. Eugeniusz Radziul: Skalniaki. Warszawa: PWRiL, 2007. ISBN 978-83-09-01013-5.