Pragermanie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Orientacyjny zasięg kultury jastorfskiej (kolor brązowy)

Pragermanie – hipotetyczny lud prehistoryczny będący bezpośrednim protoplastą Germanów.

Praojczyzna Germanów pozostaje sprawą dyskusyjną we współczesnej nauce. Za Pragermanów uważa się na ogół ludność z epoki brązu, w południowej Skandynawii i Jutlandii[1]. Od VI wiek p.n.e. rozpoczęli oni ekspansję na południe i zachód Europy – kultura jastorfska.

Nazwy Germanie użył po raz pierwszy Juliusz Cezar w swoich Commentarii de bello gallico. Po klęsce Rzymian w walce z Germanami w Lesie Teutoburskim (9 r.) następuje dalszy rozwój Germanii. Plemię to, z którym zetknął się Juliusz Cezar później zniknęło z horyzontu dziejów[2]. Nazwa ta dała następnie powód Tacytowi (zm. 120 r). do określenia całego obszaru między Renem a Wisłą jako Germanii w książce pod tym samym tytułem wydanej w 98. W kartografii taki zasięg Germanii ustalił w II w. Ptolemeusz i pojęcie to utrzymało się do końca Średniowiecza[3]. Historycy ci wyróżniali Germanię od Renu po Wisłę, Sarmację Europejską od Wisły po Don i dalej Sarmację Azjatycką. Tradycje dzielenia obszarów geograficznych umownymi granicami wzdłuż rzek kontynuowana jest po dzień dzisiejszy, uważając np. rzekę Ural za odcinek granicy Europy i Azji.

Wspomniane przez Tacyta mare Suebicum można interpretować obecnie jako wiadomość, że plemię Suebi (= Pragermanie) osiadłe było nad tym morzem, a przynajmniej, że owo morze jest im dobrze znane[4].

W etnogenezie Pragermanów brały udział prawdopodobnie plemiona nieindoeuropejskie nieznanego pochodzenia (wśród hipotez co do tożsamości etnicznej tego nieindoeuropejskiego substratu wskazywana jest przedindoeuropejska ludność neolityczna lub plemiona ugro-fińskie).

Pragermanie a Prasłowianie[edytuj | edytuj kod]

Pierwotnie - jak wskazują badania lingwistyczne - siedziby Prasłowian i Pragermanów sąsiadowały ze sobą, ale w okresie rozpadu wspólnoty praindoeuropejskiej Pragermanie zajęli siedziby dalej na zachód (w połudnowej Skandynawii i na Półwyspie Jutlandzkim), podczas gdy Prasłowianie pozostawali dalej na wschodzie. W późnej epoce brązu i w epoce żelaza plemiona germańskie i słowiańskie oddzielał zwarty obszar osadnictwa innych plemion indoeuropejskich, znanych jako Wenetowie[5]. Według źródeł greckich i rzymskich (Pliniusz Starszy (ok. 24—29), Tacyt (ok. 55—120), Ptolemeusz (ok. 100-178) Wenetowie byli ludem zamieszkującym obszar między Górami Wenedzkimi (Karpatami), a Morzem Wenedzkim, od Bałtyku po stepy nadczarnomorskie. Pochodzenie Wenetów nie jest ostatecznie ustalone, powszechny jest jednak pogląd, że byli to prawdopodobnie Ilirowie - lud osiadły między Adriatykiem a ziemiami nad środkowym Dunajem (potomkami niezromanizowanych Ilirów są dzisiejsi Albańczycy, choć ich język uległ obcym wpływom[6]).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Lech Leciejewicz. Mały słownik kultury dawnych Słowian. 1988
  2. Przegląd zachodni. t. 43, 1987
  3. Jerzy Krasuski. Polska i Niemcy. 1989
  4. Mikołaj Rudnicki. Prasłowiańszczyzna, Lechia-Polska: t. 1-2 1959
  5. Etnolingwistyczne i kulturowe związki Słowian z Germanami. Instytut Słowianoznawstwa. PAN. 1987
  6. Nauka polska, t. 35 cz. 1, 1987 s. 25