Przywilej jedlneńsko-krakowski
Przywilej jedlneńsko-krakowski – przywilej szlachecki nadany przez Władysława Jagiełłę w zamian za obietnicę szlachty polskiej, że jego syn Władysław III Warneńczyk zasiądzie na tronie polskim i przedłuży panowanie dynastii Jagiellonów w Polsce.
Treść
[edytuj | edytuj kod]Treść przywileju została sformułowana w Brześciu Kujawskim w 1425 roku. Nadanie przywileju nastąpiło w Jedlni w 1430 roku, a w 1433 roku w Krakowie nastąpiło jego potwierdzenie.
Przywilej ten gwarantował szlachcie:
- zobowiązanie króla do neminem captivabimus nisi iure victum, czyli do nienaruszalności osobistej przez króla i jego urzędników bez prawomocnego wyroku sądowego,
- wyłączne prawo do pełnienia funkcji dostojnika kościelnego.
Król przyrzekał również zrównanie wszystkich ziem Królestwa łącznie z ziemią ruską według jednego prawa i kodeksu. Był to przełom w traktowaniu prawosławnych poddanych-szlachty (jedynym ograniczeniem był utrzymany, ale tylko do końca życia starego króla – Władysława Jagiełły, obowiązek płacenia przez szlachtę ruską specjalnego podatku w owsie). Zrównanie to nie dotyczyło prawosławnej szlachty na Litwie[1].
W Anglii podobny akt prawny, gwarantujący wolność Habeas Corpus Act, uchwalono dopiero w 1679 roku.
-
Akt z 4 marca 1430 roku dotyczący sukcesji tronu po śmierci króla Władysława Jagiełły przechowywany w Bibliotece Książąt Czartoryskich w Krakowie -
Przywilej brzeski z 1 maja 1425 roku przechowywany w Bibliotece Książąt Czartoryskich w Krakowie -
Przywilej jedlneński z 4 marca 1430 roku przechowywany w Bibliotece Książąt Czartoryskich w Krakowie -
Przywilej jedlneński z 4 marca 1430 roku przechowywany w Bibliotece Książąt Czartoryskich w Krakowie -
Przywilej krakowski z 9 stycznia 1433 roku przechowywany w Bibliotece Książąt Czartoryskich w Krakowie
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Andrzej Nowak, Dzieje Polski. Tom III. 1340-1468 Królestwo zwycięskiego orła, Kraków 2017, s. 340, ISBN 978-83-7553-223-4 (pol.).