Galaretek kolczasty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Pseudohydnum)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Galaretek kolczasty
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd uszakowce
Rodzina incertae sedis
Rodzaj galaretek
Gatunek galaretek kolczasty
Nazwa systematyczna
Pseudohydnum gelatinosum (Scop.) P. Karst.
Not. Sällsk. Fauna et Fl. Fenn. Förh. 9: 374 (1868)
Owocnik o różowawym zabarwieniu
Kolczasty hymenofor
Pseudohydnum gelatinosum 05.jpg

Galaretek kolczasty (Pseudohydnum gelatinosum (Scop.) P. Karst.) – gatunek grzybów z rzędu uszakowców (Auriculariales). Jest to jedyny gatunek z rodzaju galaretek (Pseudohydnum), a jego przynależność do rodziny nie została określona[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Incertae sedis, Auriculariales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1772 r. [Giovanni Antonio Scopoli|Scopoli]] nadając mu nazwę Hydnum gelatinosum. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1868 r. P. Karsten, przenosząc go do rodzaju Pseudohydnum[1].

Synonimów naukowych ma ponad 20. Niektóre z nich[2]:

  • Exidia gelatinosa (Scop.) P. Crouan & H. Crouan 1867
  • Hydnogloea gelatinosa (Scop.) Curr. ex Berk. 1873
  • Hydnum gelatinosum Scop. 1772
  • Hydnum gelatinosum var. gelatinosum Scop. 1772
  • Steccherinum gelatinosum (Scop.) Gray 1821
  • Tremellodon gelatinosum (Scop.) Pers. 1874

Nazwę polską nadali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako kolczak galaretowaty, galaretówka kolczasta, szczękacz galaretowaty[3].

Morfologia[edytuj]

Owocnik

Składa się na niego łopatkowaty (językowaty, półeczkowaty) kapelusz i ekscentrycznie osadzony krótki trzon. Może też być przyrośnięty bokiem do drewna (bez trzonu). Barwa biaława z sinym odcieniem. Górna powierzchnia ziarnista lub brodawkowata. Szerokość owocnika górą wynosi 1-8 cm[4]. Oprócz okazów białych występują okazy o szarym lub różowo-brązowym ubarwieniu górnej strony kapelusza[5].

Zawiera w sobie bardzo dużo wody. Po wysuszeniu pozostaje z niego tylko cienki płatek[6].

Hymenofor

Kolczasty, barwy owocnika. Kolce dość gęste, długości do 3 mm[4]

Miąższ

O konsystencji galarety, wodnisty, lekko przezroczysty (szklisty), bez smaku i zapachu[5].

Wysyp zarodników

Bezbarwny do białego. Zarodniki prawie kuliste, gładkie, o rozmiarach 3,5-6,5 × 5-8,5 μm[4]

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Poza Antarktydą i Afryką notowany na wszystkich kontynentach, a także na wielu wyspach[7]. W Polsce jest pospolity[3].

Rośnie w lasach mieszanych i iglastych. Występuje grupami po kilka okazów rosnących dachówkowato przez cały rok. Najczęściej w lecie i na jesieni, zwykle na martwym drewnie świerkowym i sosnowym. W Polsce pojawia się od lata do jesieni, czasami można go spotkać również wiosną i zimą[4].

Znaczenie[edytuj]

Saprotrof[3]. Grzyb jadalny, po sparzeniu (lub nawet na surowo) nadaje się do sałatki. Ma jednak mdły i niewyrazisty smak. Ze względów sanitarnych odradza się jego spożywania w stanie surowym[6], istnieje bowiem niebezpieczeństwo zarażenia się jajami bąblowca wielojamowego – tasiemca pasożytującego w ciele lisów, dla którego człowiek jest żywicielem pośrednim[8]. W Polsce grzyb na ogół niezbierany.

Gatunki podobne[edytuj]

  • pierwoząb świerkowy (Protodontia piciocola). Ma płasko rozpostarty owocnik i w Polsce podano jego występowanie tylko w Puszczy Białowieskiej[4]
  • z innymi białymi i galaretowatymi grzybami występującymi w Polsce nie może być pomylony, gdyż posiada kolczasty hymenofor[5].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  3. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  5. a b c Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  6. a b Marek Snowarski: Grzyby. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-776-4.
  7. Discover Life Maps. [dostęp 2016-01-10].
  8. J. Gawor, A. Malczewski. Tasiemiec wielojamowy występujący u lisów jako przyczyna niebezpiecznej choroby odzwierzęcej. „Polskie stowarzyszenie Przyrodników im. Kopernika”. s. 89-94.