Pstrokaczka

Pstrokaczka
	Stictonetta naevosa
	(Gould, 1841)
	; Samiec
	; Samica
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	blaszkodziobe
Rodzina	kaczkowate
Podrodzina	sterniczki
Rodzaj	Stictonetta; Reichenbach, 1853
Gatunek	pstrokaczka
Synonimy
	Anas naevosa Gould, 1841;
	Anas naevosa Gould, 1841;
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Pstrokaczka^[5] (Stictonetta naevosa) – gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae), zamieszkujący głównie południowo-zachodnią i południowo-wschodnią Australię^[3]^[6]. W porze suchej, kiedy wysychają okresowe rzeki systemu Murray – Darling oraz słone jezioro Eyre, pstrokaczki migrują na wybrzeża w poszukiwaniu wody, gdzie koncentrują się w dużych stadach.

Systematyka

Jedyny przedstawiciel rodzaju Stictonetta^[5]^[6]^[7]. Nie wyróżnia się podgatunków^[3]^[6]^[7].

Morfologia

Cechy gatunku: Upierzenie ciemne, szarobrązowe w jaśniejsze plamki. Duża głowa zakończona spiczasto. Samica jest nieco jaśniejsza od samca i ma mniej kontrastowe upierzenie, zwłaszcza na głowie^[8]. Samiec w sezonie lęgowym ma jaskrawoczerwoną nasadę górnej szczęki dzioba, poza sezonem lęgowym ma ona kolor matowoczerwony; reszta dzioba jest łupkowoszara (samice mają zawsze cały dziób w tym kolorze)^[8]. Nogi u obu płci są łupkowoszare, matowe, a tęczówka ciemnobrązowa^[8].
Wymiary średnie

długość ciała 50–56 cm^[8]
rozpiętość skrzydeł 75–85 cm

Masa ciała: samce 747–1130 g, samice 691–985 g^[8].

Tryb życia

Biotop: Mokradła, a w porze lęgowej i w czasie suszy – otwarte zbiorniki wodne.
Pożywienie: Głównie rośliny i bezkręgowce wodne. Pożywienie zdobywa, brodząc w wodzie.
Rozród: Gniazdo jest położone wśród trzcinowisk, Muehlenbeckia cunninghamii (roślina z rodziny rdestowatych) lub na wodzie, czasami na gęsto porośniętych roślinnością brzegach strumieni lub starorzeczy; może też zająć gniazdo innych ptaków wodnych, zwłaszcza łysek (Fulica). W zniesieniu 5–10 jaj (średnio 7). Inkubacją zajmuje się wyłącznie samica przez około 26–31 dni, samiec w tym czasie jej strzeże. Młode są w pełni opierzone po około 7–9 tygodniach od wyklucia^[8].

Status zagrożenia i ochrona

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN) od 2000 roku pstrokaczka klasyfikowana jest jako gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern); wcześniej – od 1994 roku miała status gatunku narażonego na wyginięcie (VU – Vulnerable)^[4]. Liczebność populacji szacuje się na 11–26 tysięcy osobników, w tym 7,3–17 tysięcy osobników dorosłych. Trend liczebności populacji fluktuuje, ale długoterminowo jest stabilny^[9]. Gatunek objęty ochroną, ale pomimo to jest obiektem polowań, gdyż mylony jest z gatunkami łownymi.

Nazwa

Uwaga: można się spotkać z użyciem nazwy pstrokaczka w odniesieniu do innego gatunku – birginiaka (Polysticta stelleri).

Przypisy

↑ Stictonetta naevosa, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
↑ Stictonetta, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2010-11-14] (ang.).
1 2 3 Freckled Duck (Stictonetta naevosa). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-15)]. (ang.).
1 2 Stictonetta naevosa, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
1 2 Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Anatidae Leach, 1819 - kaczkowate - Ducks, Geese, Swans (wersja: 2024-09-29). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-07-31].
1 2 3 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-07-31] (ang.).
1 2 AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).
1 2 3 4 5 6 C.C. Carboneras C.C., G.M.G.M. Kirwan G.M.G.M., Freckled Duck (Stictonetta naevosa), version 1.0, [w:] Birds of the World (red. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020, DOI: 10.2173/bow.freduc1.01 [dostęp 2026-07-31] (ang.).
↑ Species factsheet: Freckled Duck Stictonetta naevosa [online], BirdLife International, 2024 [dostęp 2026-07-31] (ang.).

Linki zewnętrzne

Zdjęcia i materiały multimedialne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[itis-1] Stictonetta naevosa, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[itis2-2] Stictonetta, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2010-11-14] (ang.).

[ibc-3] 1 2 3 Freckled Duck (Stictonetta naevosa). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-15)]. (ang.).

[iucn-4] 1 2 Stictonetta naevosa, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).

[mk-5] 1 2 Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Anatidae Leach, 1819 - kaczkowate - Ducks, Geese, Swans (wersja: 2024-09-29). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-07-31].

[ioc-6] 1 2 3 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-07-31] (ang.).

[avilist-7] 1 2 AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).

[botw-8] 1 2 3 4 5 6 C.C. Carboneras C.C., G.M.G.M. Kirwan G.M.G.M., Freckled Duck (Stictonetta naevosa), version 1.0, [w:] Birds of the World (red. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020, DOI: 10.2173/bow.freduc1.01 [dostęp 2026-07-31] (ang.).

[birdlife-9] Species factsheet: Freckled Duck Stictonetta naevosa [online], BirdLife International, 2024 [dostęp 2026-07-31] (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]