Pulsar podwójny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wizja artystyczna pulsara podwójnego PSR J0737-3039, w którym oba składniki są pulsarami

Pulsar podwójnyukład podwójny składający się z pulsara i obiektu typu gwiazdowego, w bardzo rzadkich przypadkach oba składniki układu są pulsarami. W ogromnej większości przypadków towarzyszem pulsara w układzie podwójnym jest biały karzeł, znacznie rzadziej jest to zwykła gwiazda neutronowa lub gwiazda ciągu głównego[1]. Prawdopodobnie istnieją też układy składające się z pulsara i czarnej dziury, lecz (według stanu wiedzy na 2011) jeszcze żadnego takiego układu nie odkryto[2]. Około 10% znanych pulsarów istnieje w układach podwójnych[1].

Ze względu na olbrzymią masę pulsarów w podwójnych układach występują one tylko z rozdziałem odległości (tzn. obydwa obiekty są znacznie od siebie oddalone)[potrzebne źródło]. Rozmiary orbit niektórych pulsarów podwójnych są porównywalne z rozmiarami Słońca, okres obiegu wynosi w takich przypadkach około jednego dnia[1]. Z kolei największą orbitę, której rozmiar jest niewiele mniejszy niż odległość Merkurego od Słońca, ma PSR J1930-1852, jego składniki obiegają środek masy układu w ciągu około 45 dni[1].

Pierwszy pulsar podwójny, PSR B1913+16, odkryli Russell Alan Hulse i Joseph H. Taylor Jr w 1974. Za swoje odkrycie otrzymali Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki w 1993[3].

Układ taki jest idealny do testowania ogólnej teorii względności Einsteina. Przy wykorzystaniu pulsara podwójnego PSR B1913+16 Taylor i jego współpracownicy udowodnili pośrednio istnienie fal grawitacyjnych, przewidywanych przez tę teorię[3].

Innym przykładem pulsara podwójnego jest PSR B1534+12 odkryty przez Aleksandra Wolszczana w 1990[4].

Pierwszym znanym pulsarem podwójnym, w którym oba składniki są pulsarami jest odkryty w 2003 roku PSR J0737-3039[5].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 National Radio Astronomy Observatory: Pulsar with widest orbit ever detected (ang.). W: ScienceDaily [on-line]. 2015-05-01. [dostęp 2015-05-02].
  2. Claude-André Faucher-Giguère, Abraham Loeb. Pulsar-Black Hole Binaries in the Galactic Center. „Monthly Notices of the Royal Astronomical Society”, s. 3951-3961, 2011-08-21. 415. DOI: 10.1111/j.1365-2966.2011.19019.x (ang.). 
  3. 3,0 3,1 The Nobel Prize in Physics 1993 - Press Release (ang.). Nobel Media, 1993-10-13. [dostęp 2015-04-27].
  4. Aleksander Wolszczan: PSR 1257+12 AND PSR 1534+12 (ang.). W: Circular No. 5073 (IAUC 5073) [on-line]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 1990-08-13. [dostęp 2015-05-02].
  5. The first double pulsar (ang.). W: Australia Telescope National Facility [on-line]. 2003. [dostęp 2015-04-27].