Puszkarstwo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
W XV-XVII wieku puszkarz zajmował się wyrobem armat

Puszkarz to określenie zawodu funkcjonujące w XV-XVII wieku w Polsce. Zawód zanikł w XIX wieku. W dawnej Rzeczypospolitej puszkarzem nazywano rzemieślnika wyrabiającego broń palną, w szczególności armaty i działa ze spiżu[1]. Nazwa rzemiosła pochodzi od puszki, czyli ogólnego określenia broni palnej używanego w Polsce w XV oraz na początku XVI wieku[2].

Na ziemiach polskich rzemiosło pojawiło się w XV wieku. Największymi ośrodkami produkcji puszkarskiej były Kraków, Gdańsk, a na Śląsku Świdnica. W większości miast puszkarze wchodzili w skład zbiorowych cechów metalowych. W latach 1622–1631 powstał w Gdańsku odrębny cech puszkarzy, rusznikarzy i łożowników, zwanych także szychterzami.

W czasach późniejszych nazwa zawodu przeszła na obsługujących działa artylerzystów[3]. Puszkarze zajmowali się wówczas nakierowaniem i strzelaniem z dział[4], w szczególności bombard[5]. Do ich obowiązków należało także ładowanie prochem, czyszczenie i przygotowywanie dział do nabicia[6]. W średniowieczu żołd wyszkolonego w obsługiwaniu działa puszkarza należał do najwyższych w ówczesnej wojskowości, przewyższając nawet zapłatę dla zaciężnego kopijnika w pełnej zbroi[7].

Współcześnie terminu puszkarstwo używa się wymiennie z rusznikarstwem[8], a także z takimi pojęciami jak: rzemiosło artystyczne, odlewanie i obróbka przedmiotów z brązu, spiżu, miedzi i mosiądzu oraz z terminem ludwisarstwo[9][10].

Przypisy

  1. Puszkarz. Internetowy Słownik Haseł Krzyżówkowych z dziedziny Technika. [dostęp 23 kwietnia 2009].
  2. Puszka. WIEM, darmowa encyklopedia. [dostęp 23 kwietnia 2009].
  3. Puszkarz. WIEM, darmowa encyklopedia. [dostęp 23 kwietnia 2009].
  4. Broń palna w Europie w średniowieczu. Witryna pl.sci.historia. [dostęp 23 kwietnia 2009].
  5. Encyklopedia staropolska/Artyllerja. Wikiźródła. [dostęp 23 kwietnia 2009].
  6. Artyleria polska XIV – XVI wiek cz. II – broń palna. MojeOpinie.pl. [dostęp 23 kwietnia 2009].
  7. Skuteczność, sposoby oddawania strzału i koszty użycia artylerii średniowiecznej. W: Michał Adam Kuc [on-line]. Gildia Historii. [dostęp 23 kwietnia 2009].
  8. Zakłady Puszkarskie i Skład Broni Roberta Zieglera. W: Tadeusz Władysław Świątek [on-line]. Jednota – pismo religijno-społeczne. [dostęp 24 kwietnia 2009].
  9. Puszkarstwo. Słownik języka polskiego. [dostęp 24 kwietnia 2009].
  10. Puszkarstwo. W: Internetowa Encyklopedia PWN [on-line]. wp.pl. [dostęp 24 kwietnia 2009].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]