Rdzeń (językoznawstwo)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: inne znaczenia słowa „rdzeń”.

Rdzeń (niekiedy także pierwiastek[1]; por. ang. root) – główny morfem wyrazu, który pozostaje po oddzieleniu od niego wszystkich afiksów[2].

Na przykład w wyrazie przedszkolny rdzeniem jest fragment -szkol-. Jest w nim też obecny prefiks (przedrostek) przed- oraz sufiksy (przyrostek): słowotwórczyn (tworzący przymiotniki) oraz fleksyjnyy (ten ostatni zwany jest także końcówką fleksyjną). Z powyższego widać, że rdzeń nie musi swoją formą odpowiadać wolno stojącemu wyrazowi.

Istnieją wyrazy, które składają się z więcej niż jednego rdzenia – nazywa się je złożeniami[2]. Np. wyraz szkolno-wychowawczy oparty jest na dwóch rdzeniach: szkol- oraz -chow-.

Rdzeń nie zawsze jest tożsamy z tematem słowotwórczym[3]. Na przykład w wyrazie przymrozek wyróżnia się rdzeń -mroz-, tematem słowotwórczym jest zaś przymroz-[4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Milewski 1967 ↓, s. 87.
  2. a b Polański 1999 ↓, s. 482.
  3. Ivana Kolářová i inni, Český jazyk - pro studující učitelství 1. stupně základní školy, Grada Publishing a.s., 2012, s. 129, ISBN 978-80-247-3358-6 (cz.).
  4. Joanna Dobkowska, W pigułce. Nauka o języku. Repetytorium. Liceum i technikum, wyd. 1, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 2019, s. 33, ISBN 978-83-02-18249-5, OCLC 1107607313.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]