Reguła pięciu sekund

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Truskawki, które upadły na ziemię

Reguła pięciu sekundżartobliwa teoria głosząca, że na jedzenie, które upadło na podłogę, nie dostaną się groźne dla zdrowia bakterie i zarazki, jeżeli zostanie podniesione przed upływem pięciu sekund. Powołanie się na tę regułę pozwala łatwo obrócić w żart podniesienie i zjedzenie kawałka jedzenia z podłogi w towarzystwie innych ludzi (w wielu kulturach może uchodzić to za czynność odrażającą).

Spożywanie jedzenia z czystej podłogi może być uważane za względnie bezpieczne; jednakże przekonanie o tym, że bakterie znajdujące się na powierzchni podłogi nie były w stanie przejść na upuszczony kawałek potrawy w czasie krótszym od 5 sekund (lub jakimkolwiek innym), jest fałszywe.

Na regułę 5 sekund nie powołuje się zwykle w przypadku upuszczenia żywności lepkiej (np. masło, jogurt, lody), do której brud przykleja się w widoczny sposób. Pochodzenie reguły 5 sekund nie jest znane.

Odmiany reguły[edytuj | edytuj kod]

W zależności od inwencji osoby cytującej regułę, bywa ona zwana regułą trzech sekund, regułą dziesięciu sekund lub podobnie.

Nazwa reguły w tutaj podanym kształcie pochodzi z języka angielskiego (five-second rule). Istnieją również jej narodowe odpowiedniki i podobne powiedzenia. W Brazylii mówi się: o que não mata, engorda („co cię nie zabije, to cię utuczy”). Podobne znaczenie ma hiszpańskie: lo que no mata, engorda i włoskie: quel che non ammazza, ingrassa. Bardziej dosadnie brzmią chilijskie: chancho limpio no engorda („czysta świnia to chuda świnia”, dosłownie: „czysta świnia nie obrasta w tłuszcz”) i południowoniemieckie: Dreck macht Speck („z gnoju powstaje słonina”).

Podejście naukowe[edytuj | edytuj kod]

Naukowe studium reguły 5 sekund zostało przeprowadzone w 2003 r. przez Jillian Clarke z Uniwersytetu Illinois (Stany Zjednoczone). Pobrała ona próbki zanieczyszczeń z podłóg w różnych miejscach uniwersyteckiego kampusu i poddała je analizie mikroskopowej. Okazało się, że nie zawierały one ponadprzeciętnie dużej ilości bakterii, co prowadzi do wniosku, że jedzenie podniesione z suchej podłogi w większości przypadków nie powinno stanowić zagrożenia dla zdrowia.

Jillian Clarke poddała jednak także badaniom samo sedno reguły 5 sekund, czyli hipotezę, jakoby krótki czas przebywania produktu żywnościowego na zakażonej powierzchni nie prowadził do przeniknięcia bakterii do próbki. By to zweryfikować, przez różny czas poddawała różne produkty spożywcze kontaktowi z gładkimi i chropowatymi płytkami podłogowymi, uprzednio skażonymi pałeczkami okrężnicy. Po badaniu mikroskopowym okazało się, że pałeczka okrężnicy przeniknęła do wszystkich próbek, nawet w krótszym niż 5 sekund czasie, co dowodzi fałszywości reguły[1].

Clarke zbadała też inne aspekty reguły 5 sekund, między innymi odkryła, że regułę częściej przywołują kobiety, niż mężczyźni oraz że częściej „usprawiedliwia” się nią podnoszenie słodyczy, niż np. warzyw. Za swoje badania otrzymała w 2004 r. Nagrodę Ig Nobla[2].

Reguła 5 sekund była również tematem jednego z odcinków popularnonaukowego programu telewizji Discovery, Pogromcy mitów. Chociaż metodyka badań była inna, doprowadziła ona do tego samego wniosku: nie jest ważne, jak długo żywność wystawiona jest na działanie bakterii - nawet 2 sekundy to zbyt długo, by pozostała nieskażona[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. If You Drop It, Should You Eat It? Scientists Weigh In on the 5-Second Rule (ang.). University of Illinois College of Agricultural, Consumer, and Environmental Sciences, 2003-09-02. [dostęp 2019-07-30].
  2. Improbable Research (ang.). improbable.com. [dostęp 2019-07-30].
  3. Annotated Mythbusters: Episode 39 Chinese Invasion Alarm, 5 Second Rule (ang.). [dostęp 2019-07-30].