SMS Scharnhorst

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy jednostki z okresu I wojny światowej. Zobacz też: hasło o pancerniku z okresu II wojny światowej.
SMS Scharnhorst
Ilustracja
Historia
Stocznia Blohm und Voss
Położenie stępki styczeń 1905
Wodowanie 22 marca 1906
 Kaiserliche Marine
Wejście do służby 4 października 1907
Wycofanie ze służby 8 grudnia 1914
Los okrętu zatopiony w bitwie pod Falklandami
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność 12 718 ton
Długość 144,6 m
Szerokość 21,6 m
Zanurzenie 8,4 m
Napęd
kotły parowe, opalane węglem; 3 maszyny parowe potrójnego rozprężania; 3 śruby napędowe; moc: 30 000 KM
Prędkość 23,5 węzły
Zasięg 6500 Mm przy prędkości 12 w.
Uzbrojenie
8 dział kalibru 210 mm typu SK L/40 (2 z II, 4 xI),
6 × 150 mm SK L/40, 18 × 88 mm,
4 wyrzutnie torpedowe kaliber 450 mm.
Opancerzenie
Burta 150 mm. Pokład 35 + 55 mm. Artyleria główna 30 – 170 mm. Barbety i kazamaty 150 mm.
Załoga 764 ludzi (później zwiększona)

SMS Scharnhorst – niemiecki krążownik pancerny (według klasyfikacji niemieckiej: wielki krążownik – Großer Kreuzer). Okręt nosił nazwę na cześć generała Gerharda J. D. von Scharnhorsta (1755-1813).

Okręt został zbudowany w Hamburgu, w stoczni Blohm und Voss wodowany w 22 marca 1906, wszedł do służby 24 października 1907. Miał wyporność 12 718 ton, długość 144,6 m (pełną; na linii wodnej: 143,8 m), szerokość 21,6 m i 8,4 m[1]. 14 kotłów dostarczało parę do trzech pionowych maszyn parowych potrójnego rozprężania o łącznej mocy 30390 KM, napędzających trzy śruby, co nadawało mu prędkość maksymalną 23,6-24,5 węzła[2] (23,5[1]). Zapas 2000 ton węgla dawał zasięg 6500 mil przy prędkości 12 w.[2]

Opancerzenie burt miało grubość 150 mm, pokładów 35 + 55 mm (50 mm na skosach), kazamat 120-150 mm, wieży dowodzenia – do 200 mm, wieże artylerii do 170 mm[2]. Artyleria główna składała się z 8 dział 210 mm (4 w wieżach, 4 w pojedynczych kazamatach), od długości lufy 40 kalibrów (L/40), 6 dział 150 mm L/40, 18 armat 88 mm i czterech karabinów maszynowych; do tego dochodziły cztery 4 wyrzutnie torpedowe kal. 450 mm (nadwodna, podwodna na dziobie, po jednej podwodnej na każdej z burt)[2]. Łączna waga salwy burtowej wynosiła 886 kg[2].

Diagram opancerzenia i uzbrojenia na okrętach typu Scharnhorst

Krążowniki pancerne typu „Scharnhorst” były rozwinięciem okrętów typu „Roon”; podobnie opancerzone miały podwojoną liczba dział artylerii głównej (kosztem uzbrojenia średniego kalibru). Oprócz czterech dział kal. 210 mm w dwóch wieżach, dodatkowe cztery działa rozmieszczono w kazamatach w rogach cytadeli pancernej[1]. Przy zwiększonym uzbrojeniu były także od „Roonów” szybsze. Przed wojną były to najsilniejsze niemieckie krążowniki pancerne, aczkolwiek nieco ustępowały współczesnym sobie brytyjskim okrętom typu „Minotaur”, o cięższym i lepiej rozmieszczonym uzbrojeniu i większej prędkości[2].

W 1909 został wysłany na Daleki Wschód, odtąd stacjonował w porcie Tsingtau (Qingdao). Został on okrętem flagowym niemieckiej Wschodnioazjatyckiej Eskadry Krążowników wiceadmirała hrabiego von Spee (1861-1914). Wraz ze sztabem admiralskim załoga wzrosła do 865 osób[2].

Po wybuchu I wojny światowej, w sierpniu 1914 okręt wraz z eskadrą przeszedł do wybrzeży Ameryki Południowej, gdzie 1 listopada uczestniczył w zwycięskiej bitwie pod Coronelem. Został dwukrotnie trafiony, bez strat w ludziach (oba pociski nie wybuchły). Zatopiony został 8 grudnia 1914 w bitwie pod Falklandami przez brytyjskie krążowniki liniowe. Z załogi okrętu nie uratował się nikt[3].

3 października 1936 roku w stoczni Marynarki Wojennej w Wilhelmshaven spłynął na wodę kadłub krążownika liniowego „Scharnhorst”. Jego matką chrzestną została wdowa po komandorze Schulzu – ostatnim dowódcy pancernego „Scharnhorsta”, poległym wraz ze swoim okrętem[4].

SMS „Scharnhorst” około 1907-08

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Roger Chesneau, Eugène Kolesnik: Conway’s All the World’s Fighting Ships, 1860–1905. London: Conway Maritime Press, 1979, s. 255-256. ISBN 0-85177-133-5.
  2. a b c d e f g Yu Nenakhov: Entsiklopediya krejserov 1860-1910 (Biblioteka voennoj istorii). AST, 2006. ISBN 5-17-030194-4.
  3. Bernard Ireland: Cruisers. London: Hamlyn, 1981, s. 70-74. ISBN 0600311274.
  4. Gordon Williamson: German Battleships 1939–45. Oxford: Osprey Publishing, 2003. ISBN 978-1-84176-498-6. (ang.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]