Wilhelmshaven
53°31′N 8°08′E/53,516667 8,133333
| |||||
| |||||
| Państwo | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Kraj związkowy | |||||
| Zarządzający |
Carsten Feist↗ | ||||
| Powierzchnia |
106,91 km² | ||||
| Wysokość |
2 m n.p.m. | ||||
| Populacja (31 grudnia 2011[1]) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
| Nr kierunkowy |
04421-04423, 04425 | ||||
| Kod pocztowy |
26382–26389 | ||||
| Tablice rejestracyjne |
WHV | ||||
| |||||
Położenie na mapie Dolnej Saksonii  | |||||
Położenie na mapie Niemiec  | |||||
| 53°31′N 8°08′E/53,516667 8,133333
| |||||
| Strona internetowa | |||||
Wilhelmshaven – miasto na prawach powiatu w północno-zachodniej części Niemiec, w kraju związkowym Dolna Saksonia, nad zatoką Jadebusen Morza Północnego. Najbliżej położone duże miasta to: Oldenburg ok. 50 km na południe, oraz holenderskie Groningen ok. 100 km na zachód.
Przez miasto przebiega Droga krajowa B210 oraz Autostrada A29.
Dzielnice
[edytuj | edytuj kod]W skład miasta wchodzą następujące dzielnice: Aldenburg, Altengroden, Bant, Ebkeriege, Fedderwarden, Fedderwardergroden, Heppens, Heppenser Groden, Himmelreich/Coldewei, Innenhafen, Innenstadt, Langewerth, Maadebogen, Neuende, Neuengroden, Rüstersiel, Rüstersieler Groden, Rüstringer Stadtpark, Schaar, Sengwarden, Siebethsburg, Voslapp i Voslapper Groden.
Historia
[edytuj | edytuj kod]20 lipca 1853 roku Królestwo Prus odkupiło od Wielkiego Księstwa Oldenburga 313 hektarów ziemi wraz z wioskami Heppens i Neuende nad zatoką Jadebusen. 23 listopada 1854 roku teren ten zwany Königliches Preußisches Jadegebiet przekazano admirałowi pruskiej marynarki, Księciu Adalbertowi von Preußen. Zadaniem Księcia było stworzenie pierwszego pruskiego portu wojennego dla marynarki KP. Od tego czasu losy miasta są ściśle powiązane z Marine.
W 1856 roku zapada decyzja o budowie portu i miasta. Początkowo nazywane Hafen Heppens od 1869 roku nosi nazwę Wilhelmshaven. Po powstaniu w 1871 roku II Rzeszy Niemieckiej Wilhelmshaven nad Morzem Północnym oraz Kilonia nad Bałtykiem zostały podniesione do rangi Portów Rzeszy. Wilhelmshaven stało się siedzibą Kaiserliche Marine. W 1873 roku miejscowość otrzymała prawa miejskie. 1 kwietnia 1937 roku na mocy ustawy o utworzeniu Wielkiego Hamburga do Wilhemshaven przyłączone zostało miasto Rüstringen, a nowy organizm włączono do kraju Oldenburg.
Lotnicze bombardowanie Wilhelmshaven połączone ze zrzuceniem ulotek propagandowych było pierwszą decyzją wojenną rządu Wielkiej Brytanii 3 września 1939, jednak sześć eskadr Royal Air Force wysłanych tego dnia nie zrzuciło żadnej bomby z powodu rzekomego nieodnalezienia celu, a nalot 4 września w mniejszej sile 29 bombowców oszczędził port zgodnie z rozkazem i tylko powierzchownie uszkodził lekki krążownik Emden, jeden z sześciu czołowych okrętów III Rzeszy obecnych w Wilhelmshaven, za cenę utraty siedmiu maszyn[2]. W rezultacie Adolf Hitler nie zlecił wykonania ataków na Royal Navy przewidzianych w razie brytyjskich działań ofensywnych[3], natomiast brytyjskie Ministerstwo Informacji ogłosiło wyolbrzymione straty niemieckie[4]. Do bazy w Wilhelmshaven powrócił po zatopieniu 3 września 1939 wieczorem brytyjskiego statku pasażerskiego SS Athenia okręt podwodny U-30, gdzie osobiście oczekiwał na jego przybycie celem zatuszowania incydentu dowódca broni podwodnej III Rzeszy komodor Karl Dönitz[5].
6 maja 1945 po zakończeniu walk o Wilhelmshaven płk dypl. Antoni Grudziński, zastępca dowódcy 10 Brygady Kawalerii Pancernej, przyjął w imieniu gen. Stanisława Maczka, dowódcy 1 Dywizji Pancernej, kapitulację dowództwa twierdzy, bazy Kriegsmarine, floty „Ostfriesland”, 10 Dywizji Piechoty i ośmiu pułków piechoty i artylerii, a polskie jednostki rozpoczęły okupację miasta[6][7].
Po II wojnie światowej w Wilhelmshaven mieszkał syn miejscowego senatora i były członek NSDAP Henry Picker, autor przypisywanych Hitlerowi przemówień pt. Rozmowy przy stole (1951)[8].
Demografia
[edytuj | edytuj kod]
|
|
Polityka
[edytuj | edytuj kod]W radzie miejskiej zasiada 44 radnych: SPD 17, CDU 14, FDP 5, Zieloni 3, inni 4, NDP 1.
Sport
[edytuj | edytuj kod]- SV Wilhelmshaven – klub piłkarski
- Wilhelmshavener HV – klub piłki ręcznej mężczyzn
Osoby urodzone w mieście
[edytuj | edytuj kod]- Eilhard Mitscherlich – niemiecki chemik, profesor Uniwersytetu Berlińskiego.
- Heinz Prüfer – matematyk
Współpraca
[edytuj | edytuj kod]Miejscowości partnerskie:
Bad Harzburg, Dolna Saksonia
Bromberg, Austria (kontakty utrzymuje dzielnica Sengwarden)
Bydgoszcz, Polska
Dunfermline, Wielka Brytania
Logroño, Hiszpania
Norfolk, Stany Zjednoczone
Qingdao, Chiny
Vichy, Francja
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Dane statystyczne – Statistisches Bundesamt – Gemeinden in Deutschland nach Bevölkerung am 31.12.2011 auf Grundlage des Zensus 2011 und früherer Zählungen.
- ↑ Bethell 1972 ↓, s. 94, 163.
- ↑ Bethell 1972 ↓, s. 95.
- ↑ Bethell 1972 ↓, s. 163–164.
- ↑ Bethell 1972 ↓, s. 291.
- ↑ Zofia Kunert, 80. rocznica kapitulacji przed polską 1. Dywizją Pancerną niemieckiego garnizonu miasta i bazy morskiej Wilhelmshaven (5 maja 1945 roku) [online], cbw.wp.mil.pl, 5 maja 2025.
- ↑ 6.05.1945, Wilhelmshaven, Niemcy. Zastępca dowódcy 10 Brygady Kawalerii Pancernej płk dypl. Antoni Grudziński jako przedstawiciel sojuszniczych sił zbrojnych oraz w imieniu 1 Dywizji Pancernej przyjmuje kapitulację oddziałów niemieckich [online], karta.org.pl [dostęp 2025-06-12].
- ↑ Mikael Nilsson, Hitler Redux: The Incredible History of Hitler's So-called Table Talks, London: Routledge, 2021, s. 177, 360, ISBN 978-0-367-35305-6.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Jerzy Majka, Generał Stanisław Maczek, Rzeszów: Libra, 2005, s. 83, ISBN 83-89183-10-2, OCLC 69312537.
- Die Kaiser-Wilhelm-Brücke in Wilhelmshaven – ein Jahrhundertbauwerk, Freuke Adrian, Wilhelmshaven: Brune-Mettcker, 2007, ISBN 3-930510-33-2, OCLC 244018300.
- Nicholas Bethell, The War Hitler Won: The Fall of Poland, September 1939, New York: Holt, Rinehart and Winston, 1972, s. 31.
- Werner Brune (Hrsg.): Wilhelmshavener Heimatlexikon, Band 1–3. Brune, Wilhelmshaven 1986–1987.
- Edgar Grundig: Chronik der Stadt Wilhelmshaven. Band I und II, Wilhelmshaven 1957.
- Gerhard Koop, Erich Mulitze: Die Marine in Wilhelmshaven – eine Bildchronik zur deutschen Marinegeschichte von 1853 bis heute. Bernard & Graefe Verlag, Bonn 1997, ISBN 3-7637-5977-8.
- Louise von Krohn, Vierzig Jahre in einem deutschen Kriegshafen – Heppens – Wilhelmshaven. Die Wilhelmshavener Erinnerungen der Louise von Krohn, Wilhelmshaven: Lohse-Eissing, 2001, ISBN 3-920602-38-2, OCLC 52387413.
- C. Lohse (Hrsg.): Wilhelmshaven – Ein Führer für Fremde und Einheimische. Nachdruck Brune-Mettcker, Wilhelmshaven 2003, ISBN 3-930510-22-7.
| Miasta na prawach powiatu |
|
|---|---|
| Powiaty |
|
| Związki komunalne |
|
