Sardela europejska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Sardela europejska
Engraulis encrasicolus[1]
(Linnaeus, 1758)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada promieniopłetwe
Rząd śledziokształtne
Rodzina sardelowate
Rodzaj Engraulis
Gatunek sardela europejska
Synonimy
  • Anchoa guineensis (Rossignol & Blache, 1961)
  • Anchoviella guineensis Rossignol & Blache, 1961
  • Clupea encrasicolus Linnaeus, 1758
  • Engraulis amara Risso, 1827
  • Engraulis argyrophanus Valenciennes, 1848
  • Engraulis encrasicholus (Linnaeus, 1758)
  • Engraulis encrasicholus atlanticus Pusanov & Zeeb 1926
  • Engraulis encrasicholus maeoticus Pusanov & Zeeb 1926
  • Engraulis encrasicholus ponticus Aleksandrov, 1927
  • Engraulis encrasicholus symaetensis Dulzetto 1938
  • Engraulis encrasicolus russoi Dulzetto, 1947
  • Engraulis encrassicolus (Linnaeus, 1758)
  • Engraulis engrasicholus (Linnaeus, 1758)
  • Engraulis engrasicolus (Linnaeus, 1758)
  • Engraulis guineensis (Rossignol & Blache, 1961)
  • Engraulis meletta Cuvier, 1829
  • Engraulis russoi Dulzetto, 1947
  • Engraulis vulgaris Nilsson, 1832
  • Engraulus encrasicholus (Linnaeus, 1758)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Sardela europejska[2], chamsa[2], sardela[3] (Engraulis encrasicolus) – gatunek morskiej ryby z rodziny sardelowatych (Engraulidae).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Wody pelagialne wschodniego Atlantyku, od Norwegii do południowych krańców Afryki. Z racji swego upodobania do ciepłej wody (ok. 12–18 °C) jest rzadko spotykana w Bałtyku. Najczęściej pojawia się w basenie Morza Śródziemnego, Czarnego, Oceanu Atlantyckiego (wybrzeża Maroka, Hiszpanii i Portugalii).

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Niewielka, dość oścista ryba osiągającą długość około 15 cm, czasem do 20 cm. Bardzo wydłużone i bocznie ścieśnione ciało, niepiłkowana krawędź brzucha. Otwór gębowy w położeniu dolnym, bardzo szeroki, sięgający tylnej krawędzi oka. Górna szczęka – długa i spiczasta. Brak powiek tłuszczowych na oku i linii bocznej. Płetwa grzbietowa z 15–18 miękkimi promieniami, zaczyna się pośrodku odległości pomiędzy końcem pyska, a nasadą płetwy ogonowej. W płetwie odbytowej 20–26 promieni miękkich. Nasada płetw brzusznych wysunięta przed płetwę grzbietową. Na nasadzie trzona ogonowego dwie duże łuski. Grzbiet zielony lub zielononiebieski, boki i strona brzuszna jasnosrebrzysta. Wzdłuż boków biegnie długa, szaroniebieska, srebrzyście lśniąca wstęga zanikająca z wiekiem ryby.

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Stadna ryba strefy otwartej wody, ciągnąca latem w pobliże wybrzeży, skąd okresowo wchodzi również do wód słonawych. W Atlantyku podejmuje późną wiosną wędrówkę pokarmową na północ, w kierunku wybrzeży, powracając jesienią na południe, gdzie zimuje prawdopodobnie w głębszych warstwach wody.

Dojrzałość płciową uzyskuje w wieku 2 lat przy długości 9–12 cm. Tarło, zależnie od zamieszkiwanego rejonu, odbywa się w różnych porach: od czerwca do września (Morze Śródziemne), od maja do sierpnia (Morze Czarne). Owalna, swobodnie unosząca się w wodzie ikra składana jest porcjami w czasie długo ciągnącego się tarła. Maksymalna liczba składanych przez samicę jaj wynosi 20 000 sztuk. Po 2–4 dniach od złożenia wylęgają się larwy długości ok. 3 mm.

Znaczenie gospodarcze[edytuj | edytuj kod]

Gatunek o dużym znaczeniu gospodarczym. Przetwory z sardeli europejskiej określane są francuską nazwą anchois (wym. pol. ãszuạ).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Engraulis encrasicolus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 G. Nikolski: Ichtiologia szczegółowa. Tłum. Franciszek Staff. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1970.
  3. Stanisław Rutkowicz: Encyklopedia ryb morskich. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1982. ISBN 83-215-2103-7.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Engraulis encrasicolus. (ang.) w: Froese, R. & D. Pauly. FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org [dostęp 22 marca 2009]
  • Mały słownik zoologiczny: ryby. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976.
  • Fritz Terofal, Claus Militz: Ryby morskie. Warszawa: GeoCenter, 1996. ISBN 83-7129-306-2.