Setomaa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Flaga Setomaa. Wzór widoczny na fladze występuje także w lokalnym stroju

Setomaa (est. Setumaa; ros.: Сетумаа, seto: Setomaa) - region na południowym-wschodzie Estonii, zamieszkany przez grupę etniczną Setu, mówiącą językiem setuskim. Obejmuje miejscowości z prowincji Võru, w tym gminę Setomaa ze swoim centrum w Värska[1].

Historyczne ziemie Setomaa leżą zarówno w Estonii, jak i w Rosji (granica przebiega m.in. przez Jezioro Pejpus). Religijne i kulturalne centrum Setomaa, Pieczory (est. Petseri), od 1920 r. do 1944 r. znajdowało się w Estonii, obecnie znajduje się po stronie rosyjskiej. W 1944 r. 75% terenów trafiło w granice Rosji[1]. Od 1991 roku, gdy Estonia odzyskała niepodległość, toczyły się dyskusje między Rosją a Estonią na temat ponownego ustalenia granic, jednak bez rezultatów[2]. Miejscowa ludność (w tym dzieci) przez lata przemieszczała się często pod drutami kolczastymi, by dostać się na miejsca pochówku bliskich, do szkoły czy domów członków rodzin[3][4].

Rosyjska część Setomaa obejmuje współcześnie Rejon Pieczorski w obwodzie pskowskim i jest większa niż po stronie estońskiej.

Na mapach wydawanych w Estonii do tej pory zaznaczone są dwie granice - oficjalnie uznawana przez społeczność międzynarodową (wytyczanie granic zakończono w 1996 r.[5]) oraz ta, która traktuje całość ziem Setomaa jako jedną jednostkę geograficzną należącą do Estonii, czyli zgodnie z ustaleniami traktatu pokojowego z Tartu z 1920 r.[3] Odcinek jest jedyną zewnętrzną granicą Unii Europejskiej bez zatwierdzonej umowy[6].

W Setomaa znajdują się muzea regionalne (m.in. w Obinitsa i Värska), region ma od 2003 r. swoją flagę, swój hymn, wydawana jest gazeta w języku setuskim, a liczne zespoły folklorystyczne i organizacje podtrzymują tożsamość regionu i promują go w kraju i za granicą[7]. Ponieważ Setu wyznają prawosławie[8], w Setomaa znajdują się także cerkwie: po estońskiej stronie np. w Värska[9] i w Obinitsa[10], po rosyjskiej - w Petseri, gdzie odbywają się nabożeństwa w języku estońskim[11].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Helen Külvik, Setomaa - travel guide, Seto Institute, 2019, ISBN 978-9949-7215-4-2.
  2. Piotr Łossowski, Krajów nadbałtyckich drogi do niepodległości, „Obóz” (35), 1998, s. 51-58.
  3. a b Klara Sielicka, Kiedyś ta granica była dalej...- przestrzeń dla ludzi pogranicza, [w:] Paweł Ładykowski (red.), Setu - etnokonfesyjna grupa pogranicza, „Chata estońska”, 2000, s. 27-54, ISSN 1640-2197.???
  4. Seto Kongress 9.10.1993, Tartu: Uniwersytet Tartu, 1994.
  5. Estonia: Spór o granicę czy o niepodległość, www.rp.pl [dostęp 2021-05-30] (pol.).
  6. Estonia żąda zwrotu zaanektowanych przez Rosję terytoriów, Kresy24.pl - Wschodnia Gazeta Codzienna [dostęp 2021-05-30] (pol.).
  7. Jakub Jędras, Ojczyzny mieszkańców regionu Setomaa w południowo-wschodniej Estonii, [w:] Paweł Ładykowski (red.), Setu - etnokonfesyjna grupa pogranicza, „Chata estońska”, Warszawa: Uniwersytet Warszawski, 2000, s. 55-74, ISSN 1640-2197.???
  8. Agata Ładykowska, Setu, Eesti.pl, 25 grudnia 2006 [dostęp 2021-05-30] (pol.).
  9. Värska Church, Estonia, Visitestonia.com [dostęp 2021-05-30] (ang.).
  10. Obinitsa Church and Cemetery, Estonia, Visitestonia.com [dostęp 2021-05-30] (ang.).
  11. Petseri kirikut ei anta Ingeri kiriku alluvusse - Eesti Kirik, www.eestikirik.ee [dostęp 2021-05-30].