Sieweczka andyjska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sieweczka andyjska
Charadrius alticola[1]
(von Berlepsch & Stolzmann, 1902)
Sieweczka andyjska
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd siewkowe
Podrząd siewkowce
Rodzina sieweczkowate
Podrodzina sieweczki
Rodzaj Charadrius
Gatunek sieweczka andyjska
Synonimy
  • Aegialitis alticola von Berlepsch & Stolzmann, 1902
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Sieweczka andyjska[3] (Charadrius alticola) – gatunek ptaka z podrodziny sieweczek (Charadriinae) w rodzinie sieweczkowatych (Charadriidae). Ptak ten występuje w Ameryce Południowej, według IUCN nie jest zagrożony wyginięciem.

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Sieweczka andyjska występuje w strefie puny w wysokich Andach, od środ. Peru (Junín) przez płn.-wsch. Chile (do Atakama) oraz w zach. Boliwii do płn.-zach. Argentyny (Catamarca)[4][5].

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek po raz pierwszy opisali w 1902 roku niemiecki ornitolog Hans von Berlepsch i polski zoolog Jan Sztolcman nadając mu nazwę Aegialitis alticola[6]. Jako miejsce typowe odłowu holotypu Berlepsch i Sztolcman wskazali Ingapirca, w stanie Junín, w Peru[6]. Holotypem była samica odłowiona przez Jana Kalinowskiego i znajdująca się w zbiorach prywatnego Muzeum Przyrodniczego im. Branickich[6]. Gatunek monotypowy[5].

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa rodzajowa: późnołac. charadrius – żółtawy ptak wymieniony w Wulgacie (koniec IV wieku), od gr. χαραδριος kharadrios – nieznany, prosto ubarwiony nocny ptak, który mieszkał w wąwozach i dolinach rzecznych, od χαραδρα kharadra – wąwóz[7]. Epitet gatunkowy: łac. altus – wysoki (tj. wyżyny, góry), od alere – karmić; -cola – mieszkaniec, od colere – zamieszkiwać[8].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała 16,5–17,5 cm; masa ciała 41–49 g[4]. Inne wymiary dla ptaków z Boliwii i Chile: u samców (n = 10) długość skrzydła 119–123 mm, ogona 53–57 mm, dzioba 15–16 mm; u samic (n = 7) długość skrzydła 115–123 mm, ogona 51–55 mm, dzioba 14,5–16 mm[9]. Czoło, kantarek, skroń i pokrywy uszne białe oprócz czarnego, wąskiego pasa ciągnącego się od oka do piersi, gdzie tworzy większą plamkę; białe czoło od kasztanowatego ciemienia, potylicy i karku odgranicza czarny, wąski pas. Górne części ciała, skrzydła i ogon koloru brązowawego. Szyja, piersi, brzuch i pokrywy podogonowe białe; na piersi znajduje się opaska koloru kasztanowatego. Dziób, oczy i nogi koloru czarnego[4]. U samicy upierzenie może być znacznie bardziej matowe; opaska na piersi może być bardziej szarawa, więcej brązowych plam w czarnych obszarach, brew jest bardziej blada[4]. Dorosłe ptaki poza sezonem lęgowym czasami tracą w upierzeniu kolor czarny i kasztanowy, a plama na piersi jest bardziej mętna. U ptaków młodocianych brakuje koloru czarnego i kasztanowego; na piersi brakuje czarnych plam, a opaska piersiowa jest bardzo słabo wyróżniona[4]. Ptaki z prowincji Catamarca w płn. Argentynie są bardziej blade, a opaska piersiowa jest bardzo słabo widoczna[4].

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Siedlisko, zachowanie i pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Sieweczka andyjska występuje w regionach wysokiego płaskowyżu z dużymi przestrzeniami, preferując tereny gdzie dominuje twarda glina lub błoto; zamieszkuje częściowo zalane, trawiaste obszary wokół słono- i słodkowodnych jezior[4][9]. Występuje głównie na wysokości 3000–4500 m n.p.m., ale pojawia się też na wysokości 2400 m, a w Chile nawet na 5000 m[4]. Najprawdopodobniej prowadzi głównie osiadły tryb życia, ale przynajmniej część populacji regularnie pojawia się na wybrzeżu Oceanu Spokojnego, gdzie obserwowane były w Ica i Tacna w płd. Peru i w ekstremalnie płn. Chile, szczególnie w okresie od maja do października[4]. Sieweczka andyjska zachowuje się raczej cicho; najczęściej słyszalnym odgłosem jest krótkie, stanowcze „pit”; kiedy jest pobudzona odgłosy te wydawane są szybkich seriach[4].

Bardzo mało jest informacji na temat nawyków żywnościowych sieweczki andyjskiej, ale z pewnością w skład pokarmu wchodzą małe skorupiaki[4].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Okres lęgowy przypada głównie na wrzesień-listopad, rzadziej na styczeń w Argentynie[4]. Gniazdo budowane jest w krótkiej, zmierzwionej trawie[4]. W zniesieniu 2-4 jaja, o kolorze piaszczysto brązowym, z subtelnie zaznaczonymi fioletowymi i czarnymi plamami i smugami, o rozmiarze 34,8–34,9 × 24,2–24,7 mm (n = 2) i masie 10,7 g[10][4]. Pisklę koloru płowo-białego z czarnymi plamkami na górnych częściach ciała. Brak innych informacji[4].

Status zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC (ang. Least Concern – najmniejszej troski)[2]. Wielkość populacji nie jest znana[2], ale występuje dość powszechne w płd. i środ. części zasięgu swojego występowania, na przykład na płd. brzegu jeziora Titicaca[11][4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Charadrius alticola, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c BirdLife International 2016, Charadrius alticola [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2017 [online], wersja 2016-3 [dostęp 2017-03-16] (ang.).
  3. Nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Charadriinae Leach, 1820 – sieweczki (wersja: 2015-10-31). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2017-03-18].
  4. a b c d e f g h i j k l m n o p P. Wiersma, G.M. Kirwan & P. Boesman: Puna Plover (Charadrius alticola). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2016. [dostęp 2017-03-18]. (ang.)
  5. a b F. Gill & D. Donsker (red.): Buttonquail, plovers, seedsnipe & sandpipers (ang.). IOC World Bird List: Version 7.1. [dostęp 2017-03-18].
  6. a b c H. von Berlepsch & J. Stolzmann. On the Ornithological Researches of M. Jean Kalinowski in Central Peru. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 72 (3), s. 51, 1902 (fr.). 
  7. Jobling 2017 ↓, s. Charadrius.
  8. Jobling 2017 ↓, s. alticola.
  9. a b Ch.E. Hellmayr: The birds of Chile. Chicago: Field Museum of Natural Histor, 1932, s. 373, seria: Publication. Field Museum of Natural History. Zoological series. (ang.)
  10. M. Schönwetter & W. Meise: Handbuch der Oologie. Cz. 4. Berlin: Akademie-Verlag, 1988, s. 261. (niem.)
  11. D.A. Scott & M. Carbonell: A Directory of Neotropical Wetlands. Cambridge, U.K.: IUCN Conservation Monitoring Centre, 1986, s. 42. (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]